тақырып: «Қоймадан тауарларды босатуды ұйымдастыру және технологиясы»

1. Тауарларды босату түсінгі, түрлері

2. Қоймадан тауарларды босату технологиясы

3. Стандартты құжаттама тізімі

Тауарларды босату -қойма операцияларының соңғы кезеңі.

Қоймадан тауарларды босату операцияларының түрлері босату нысандарымен, тауарлардың қасиеттері мен ерекшеліктерімен, ассортименттің күрделілігімен және орау сипатымен анықталады. Қоймадан тауарларды жіберу көлік құралдарының тоқтап қалуы болмайтындай, олардың жүк көтергіштігі ұтымды пайдаланылатындай, тауарларды бөлшек сауда желісіне орталықтандырылған жеткізу жеделдетілетіндей етіп ұйымдастырылуға тиіс.

Тауарларды босатудың келесі түрлері бар:

* тауарларды алушының өкіліне қоймада жіберу;

* бөлшек сауда желісіне тауарларды орталықтандырылған жеткізу;

* тауарларды басқа қалалардан алушыларға темір жол көлігімен жөнелту.

Қоймадан тауарларды алу үшін тауарға баратын дүкен қызметкерінің алушыға қажетті тауарлардың ассортименті мен саны көрсетілген тиісті түрде ресімделген сенімхаты болуы керек. Сенімхат негізінде қойма қызметкері (жеткізуші) шот-фактураны ресімдейді және тауарларды босатады. Дүкен қызметкерлері сол жерде тауарлардың ассортиментімен танысуға және халықтың сұранысын қанағаттандыру үшін қажет тауарларды ғана алуға мүмкіндік алады. Тауарларды алу іріктеу күні жүргізіледі.

Бөлшек сауда кәсіпорындарына тауарларды жеткізудің ең тиімді әдісі орталықтандырылған жеткізу болып табылады, онда тауарларды жеткізу бөлшек сауда кәсіпорындарының өтінімдері негізінде жеткізушілердің күшімен және қаражатымен келісілген мерзімде жүзеге асырылады. Бұл әдісті қолдану дүкендерді тауарлармен неғұрлым нақты жабдықтауды ұйымдастыруға мүмкіндік береді, бөлшек сауда кәсіпорындарының қызметкерлерін олардың негізгі функционалдық міндеттерін орындаудан ажыратпайды. Жеткізудің бұл түрінде тауарлар материалдық жауапты тұлғалар болып табылатын жүргізушілерге жіберіледі.

Тауарларды жеткізуші теміржол арқылы жөнелткен кезде сатып алушы өкілінің қатысуы талап етілмейді. Бұл жағдайда сатып алушы тауарларды жеткізушінің өкілінсіз қабылдайды, сондықтан тауарларды іріктеу мен буып-түюдің дұрыстығына ерекше назар аудару керек.

Қоймадан тауарларды босату технологиясы мыналарды қамтиды:

1. Тауарларды көтерме сатып алушыларға сатуды ресімдеу - сауда үлгілері залында жүргізіледі.

2. Тауарларды сақтау орындарынан іріктеу парағы немесе шот-фактура негіз болып табылады.

3. Тауарларды сатып алушылардың тапсырыстарын жинақтау аймағына ауыстыру-тауарларды таңдаудың дұрыстығын тексеріңіз. Тауар түгендеу ыдысына салынады. Ыдыстың әрбір бірлігіне орау парағы салынады. Ыдысты пломбалайды, экспедицияға жібереді, содан кейін тауарлар партияларын бөлшектеп жинақтау жүргізіледі.

4. Тапсырыстарды буып-түю. Экспедицияда құрылған партияларды есепке алу үшін сатып алушының атауы, нөмірі, тіркеу күні, шот-фактура сомасы, жіберілетін орындар саны және контейнер нөмірі бар арнайы журнал бар. Экспедиция меңгерушісі тауарды жөнелтуге қабылдағаны туралы қол қояды. Шот-фактура қайтарылғаннан кейін тауарды алушының қолхатымен журналға белгі қойылады. Экспедиция көлікке тапсырыс береді.

5. Тауарлар партиясын бөлшектеп жинақтау.

6. Жинақталған партияларды тиеу аймағына ауыстыру. Жеткізу үшін тауар алған жүргізуші жол парағының нөмірі көрсетілген журналға қол қояды. Жүк тиелген автомобильдің шығуы рұқсатнама бойынша жүзеге асырылады. Тауарды жеткізгеннен кейін жүргізуші оны тауарды алуға сенімхаты бар материалдық жауапты адамға тапсырады. Материалдық жауапты адам орындар санын, ыдыс пен пломбалардың жарамдылығын, ыдыс нөмірінің шот-фактурадағы жазбаларға сәйкестігін тексереді және өзінің сенімхатының күні мен нөмірін көрсете отырып, барлық даналарға қол қояды және дүкеннің мөртаңбасын қояды. Шот-фактураның бір данасы дүкенде қалады, қалған екеуі базаға қайтарылады.

7. Көлік құралдарын тиеу.

TMҚ босатуына байланысты кез-келген операцияны дұрыс жасау керек. Ыңғайлы болу үшін барлық қажетті нысандар мен формалар алдын-ала жасалады.

Стандартты құжаттама тізімі:

• тауарлық-көліктік жүкқұжат (накладной);

• шот-фактура;

• тапсырыстың төленгенін растайтын чек;

• сертификат, техпаспорт.

Біріздендірілген нысан бойынша жасалған тауар жүкқұжаты – меншік құқығын беру фактісі расталатын басты құжат. Бұл көтерме және бөлшек сауда саласында жұмыс істейтін барлық компаниялар үшін, соның ішінде интернет-дүкендер үшін міндетті.Тауар-көлік жүкқұжаты бірнеше данада жазылады. Біреуі компанияда тауарды одан әрі есептен шығару, салықтық және бухгалтерлік есеп жүргізу үшін қалады. Екіншісі-тасымалдаушыға, үшіншісі-жүкті алушыға береді. Сонымен қатар, жүк тасымалдайтын жүргізуші үшін үлгі қажет болуы мүмкін.

Тақырып бойынша бақылау сұрақтары:

1. Тауарларды босату дегеніміз не?

2. Тауарларды босатудың қандай түрлері бар?

3. Қоймадан тауарларды босату технологиясы қандай?

4. Стандартты құжаттама тізімі қандай?

5. Тауарлық-көліктік жүкқұжат дегеніміз не?