Шығарманың аты

«ТӘМПІШ ҚАРА»

Шығарманың авторы

САНСЫЗБАЙ САРҒАСҚАЕВ

Шығарманың тақырыбы

Идеясы

Әдеби жанр түрі

1. Шығарманың

басталуы:

Шаншатай Ертайдың суретші екенін білуі, екеуінің айырылмастай дос болуы.

2. Шығарманың байланысы:

Мектеп оқушыларының қырман даласына көмекке баруы. Тілеп алған азап.

3. Шығарманың

дамуы:

Шаншатай түрлі ойын-сауық ұйымдастырулары, ауыл балаларының газетке деген қызығушылықтарын оятуы. Ауылға алғаш орнатылған радио

4. Шығарманың шиеленісі:

Шаншатайдың ауыл балаларына тигізген әсері. Оқушылардың өз мақалаларын оқу үшін Теке қарттың үйіне іздеп баруы, Шаншатай мен Иманбектің төбелесуі, Иманбектің одан кешірім сұрауы.

5. Шығарманың шарықтау шегі:

Ертайдың салған суретінің «Октябрь балалары» газетіне шығуы.

6. Шығарманың

шешімі:

Шаншатайдың ауылға келуі, ауыл балаларымен танысуы

- әңгімелеуші автордың өзі. Шаншатайдың суретші досы, ерке, сәл мақтанша, қызғаншақтау бала.

- «Тәмпіш қара» Келдібай директордың інісі, дөңгелек жүзіне сүйкімді бір арай ойнап шығып, қысыңқы көзінің ноқаттай қара жанарында ерекше бір ұшқын тұрды. Бейтаныс баланың түр-әлпетінде пәлендей сымбат жоқ еді. Денесі түтін ге ысталғандай қара-қоңыр, әрі май жаққандай жылты- рап тұр. Бұлшық еттері білеуленіп шығып, бүлк-бүлк етеді. Екі шекесі тор- сықтай жалпақ маңдайынан ұйысып түскен бұйра қара шашында су тамшылары күн сәулесімен таңғы шықтай жалтырайды. Қабағы да төңкере салған кесе секілді бетінің еті де қалың. Бірақ ерні жұқа. Ақырын ғана жымиып күл- генде, қаз-қатар аппақ тістері тізілген ақ моншақтай көрінеді. Оншама бой- шаң да емес, төртпақ, шымыр. Ертайдың ата-әжесі айтқан қасиеттер: әдепті, ұқыпты, кішіпейіл, ақжарқын, сыпайы, тәлім көрген бала екен.

- масақ теруге шебер, талдырмаш денесі мен сүйрік саусақтары ма- сақ теруге әдейі жаралғандай.

- қысық көз, бригадирдің баласы.

- мектептің кейіннен келген жаңа директоры.

- қатып-семген жүдеу, көк көз шал, шіңкілдек дауысты мектептің қа- рауылы. Бір ұл, бір қызы бар.

- Әміренің ұлы, жазда Ертаймен бірге үшінші класты бітірген, бірақ үш жас үлкен. Өзі аңқау, не айтсаң, соған сенгіш. Басқа балалар секілді шымыр емес, болбыр әрі жуас. Сондықтан өзінен кішкентайлардан да таяқ жеп қалатын.

- Оңалбектің әпкесі, қиқар, тілі де қыршаңқы. Қыздан гөрі ер балаға ұқсас: жауырынды келген, қол-аяғы балғадай ақсары.

- балалар «Көсеуқол» дейді. Бойы да, қолы да ұзын бала, өзі ап- арық. Жүргенде дәл сұрақ белгісі секілді басын төмен салып имиіп жүреді. Жағына пышақ жанығандай, терісі сүйегіне жабысып қалған. Көзі де мөлиіп, өлімтік малдың көзі ұқсап тұрады, кескінсіз. Қашан көрсең, кішкентайлар- дың арасында жүреді. Балаларды шағыстырып, төбелестіріп қояды.

- Ертайдың алты жасар інісі, бұзық, ерке бала.

- Нұрқат бастықтың баласы. Ауылға алғаш «шайтанарба» алып ке- леген.

- ұзын бойлы ауыл баласы

- ауыл баласы, Ертайдың достарының бірі.