Сыныптан тыс іс - шара Ұмытылған дәстүрлер

Ұмытылған дәстүрлер «Ерулік»

Отағасы: - Бәйбіше, үйдің іргесіне жаңа көршілер көшіп келді. Ата – бабамыздан келе жатқан сал -дәстүр бойынша ерулік беріп жіберейік.

Бәйбіше: - Иа, дұрыс айтасың отағасы, мен де сол көршілерді шақыруға дайындалып жатырмын. Барып ертіп келе қойыңыз.

Көрші: -Ассалаумағалейкум, көршілер. Сіздермен танысқанымызға қуаныштыымыз.

Көрші әйелі: - Амансыз ба, көрші.

Бәйбіше: - Келіңіздер, төрлетіңіздер. Бүгін сол сіздерге ерулік беріп жіберсек деп едік. Ерулік — дәстүрлі халықтық жоралғының жарқын үлгісі. Жаңадан көшіп келген, жапсарлас қонған отбасына бұрыннан отырған көршілері қонақасы береді, дәм-тұз татырып, ықылас-пейіл білдіреді. «Алты жыл аш болсаң да, ата салтыңды ұмытпа» деген ғой бұрынғылар.

Көрші: -Ықылас ниеттеріңізге рахмет. Ұмытылып бара жатқан дәстүрді жаңғыртып жатыр екенсіз.

Әйелі: - Қолыңыз дерт көрмесін. Нанның, бауырсақтың түр – түрін пісіріпсіз. Мұның кейбірін мен білмейді екем.

Отағасы: - Біздің бәйбішенің пейілі кең, қол ашық жан. Үйге қонақ келсе сол ата- бабамыздан келе жатқан тағамдармен дастарханын жайнатады. Алып отырыңыздар.

Көрші әйелі:- Мынау мен көрмеген қандай тағам? Дәмі тіл үйіреді екен.

Бәйбіше: - Сіздерге ет таңсық емес қой деп ұмытылып бара жатқан «Қарын бүрме» тамағын даярладым. Тазаланған ішек-қарынды тегіс жағымен ішке аударып, бағыланның ұсақтап туралған етімен, түрлі дәмдеуіш шөптермен және жабайы пиязбен, кейде көкөністермен толтырасыз. Айырықша хош иісті, дәмді және шырынды болады. «Қарын бүрмені» бұрын жерге көміп, сазбен сылап, үстінен от жағып пісірген, ал қазіргі күні «Әсел» пештің ішінде фольгаға орап пісіреміз.

Көрші:- Ықыластарыңызға ризамыз. «Жақсы көрші тапқаның Мол олжаға батқаның» - дегендей, сіздей көршімен көршілес болғанымыз қандай жақсы.

Көрші әйелі:- Сіздерден үйренеріміз көп екен.Әле біздің дастарханнан да дәм татарсыздар. Сау болыңыздар.

Отағасы: - Қазақ халқы "Көрші ақысы – тәңір ақысы" деп, қатар қонған көршісін ерекше құрметтеген. Алыстағы ағайыннан, қасыңдағы көрші артық деп бекер айтпаса керек.  Татулықта, амандықта болайық.

Бәйбіше: - «Қуыс үйден құр шықпа деген» мына тағамдарды балаларға ала барыңыздар. ( орамал, шапан жауып шығарып салу)

Дастарханға қойылатын тағамдар:

Таба нан, тандыр нан, пәтір нан, жұқпа нан, үлкен тандыр нан- қазан жаппа, қаттама; Бауырсақтар- ши бауырсақ, арғын бауырсақ, кәдімгі бауырсақ, майда сопақша кесілген бауырсақ, жеті шелпек, чак- чак; құрт, жент, ірімшік, майсөк, балқаймақ, май, қымыз, шұбат, шай сүтпен, сүтсіз, тамаққа - Қарын бүрме: Тазаланған, тегіс жағымен ішке аударылған ішек-қарынды бағыланның ұсақтап туралған етімен, түрлі дәмдеуіш шөптермен және жабайы пиязбен, кейде көкөністермен толтырған. Айырықша хош иісті, дәмді және шырынды, әсел пештің ішінде фольгаға орап пісіреді