Қол өнер мен тарихтың тоғысқан тұсы: Шымкент қаласылдағы «Қылует-этномұражайы»

Дәстүрлі өнертанымдық мазмұны күрделеніп ұлттық оюлары оюланып философиялық мәнге тартхи шежіреге тола Қылует этно мұражайы Шымкентте туристтердің көптеп келетін орны. Алыс жақын шет елдерден ат арлатқан азаматтар этно дизайнер, музыкант, қыш құмыра шебері , академик Кендебай Қарабдаловты іздейді. Сегіз қырлы бір сырлы қолөнерші жарты ғұмырын осы музейге арнап келе жатыр.

Кендебай Қарабдалов бұл ерекше музейді өзінің қолымен соққан. 2004 жылдан бастап жұмыс істеп келе жатқан бұл музей ЮНЕСКО-ныда дүр сілкіндірді. Кендебай Қарабдаловтың қазақ мәдениеті мен тарихы өшпес үшін ұлт санасына тигізген еңбегі ерен. Кендебай ата суретші,қолөнер шебері емес музыкант, поэзия сүйер адам екенінде көрсетті. Музеймен танысу барысында жас кезінде салған туындылары мен өз қолынан жасаған қыш құмыралары,мүсіндерін көрсетіп оның тарихымен бөлісе кетті. Сондай ақ музейді тамашалау барысында түрлі аспаптарды ойнап тіпті бізге өлең шығарып көңілді көңіл күй сыйлай отырды. Кендебай ата баян,домбыра,сыбызғы,шаңқобыз сондай ақ шет елдердің 40 шақты ұлттық аспабында ойнай алатынын дәлелдеді, сондай ақ алғаш рет қобыздың үнін өз құлағыммен естіп, өз көзіммен алғаш көруім болды.

Күнделікті күйбелең өмірден шаршаған болсаңыз этномұражай таптырмас орын. Кендебай атаның сазды аспаптарын тыңдап, жер асты қылует музейінің тыныштығына үңілсеңіз рухани тазарып қана қоймай, санаңызда дауалап жүрген сұрақтарға жауап табасыз.

Бұл қылует орта азияда Қожа-Ахмет Яссауиден кейінгі XXI ғасырда алғаш рет соғылған қылуеттердің бірі болып табылады. Жер асты муражайы қыш кітаптар бөлмесі, рухани тазару немесе махаббат жазығы, қылует бөлмесі деп 3-ке бөлінеді. Мұражай иесі әр бөлменің өзіндік сырын айтады. Мұнда келген әр адам жан дүниедегі жағымсыз ойды аластап, Алланың адам баласына деген сүйіспеншілігін ниет етеді, ал үшінші бөлме қылует бөлмесі құран оқып, құлшылық жасауға арналады. Кендебай Қарабдалов Қожа-Ахмет Яссауиді өзіндік ұстаз тұтып, адамдардың ар алдындағы тазалығына, адамгершілік қасиеттен айырылмауына шақырады. Жер асты қылуеттің бір бөлігі 7 метр тереңдікте орналасқан 4 бөлмеден тұрады. Жер асты музей жазда 18°С , қыста 5°С тұрақты температураны сақтайды.

Қылует этно музейі бұл өткеннің ізі ғана емес бұл мәдени мұра. Ал мәдени мұра ұрпақтан ұрпаққа қалу үшін мәңгілік жалғаса бермек. Этно мұражайға әрбір жүрегі қазақ деп соққан жанның баруына кеңес беремін. Себебі бұл тарих! Ал тарих біздің нағыз ұлт екеніміздің дәлелі болып қала бермек.

Болатбек Карина

Б
олатбек Карина