Ұлы даланың- ұлы есімі эссе

«Ұлы Даланың ұлы есімі»

«Бір Аллаға сыйынып,

Кел, балалар, оқылық,

Оқығанды көңілге,

Ықыласпен тоқылық,-деген өлең жолдарын қазақ балаларына арнаған Ыбырай Алтынсарин атамыз Ұлы Даланың ұлы есімі екені сөзсіз. Қазақ балалар әдебиетінің атасы атанған Ыбырай көрнекті ағартушы, педагог, ақын, қоғам қайраткері ретінде таныдық. Ыбырай Алтынсарин – балалар әдебиетінің атасы. Бүкіл өмірін қазақ балаларын оқытуға арнаған. Оның өлеңдері жастарды өнер мен білімге шақырса, ал әңгімелерінің тәрбиелік мәні зор. Өлеңдерін оқысаң рухани нәр аласың, ал әрбір әңгісесін оқысаң өмірлік азық болатындай құнды мұра екенін түсінесің.

«Әр заманның, өзіндік бір құрметті тұлғасы, Қаһарманы болады,»-дейді. Алайда, Ыбырай Алтынсарин, қай кезде болмасын халықтың жүрегінен, тарихтан ойып тұрып өзінің өшпес орнын алады.Қазіргі таңда еңбектеген баладан, қартайған қартымызға дейін оның шығармашылық өмірін, өлең-жырларын дәріптеп келеміз. Себебі, ауыздан-ауызға таралып жатқан өмірдің ащы шындығы мен қызығы шығармаларында бейнеленген. Тіпті, балалар хрестоматиясын жазудағы мақсатын кітаптың алғы сөзінде: « Бұл кітапты құрастырғанда мен, біріншіден, осы біздің ана тілімізде тұңғыш рет шыққалы отырған жалғыз кітаптың орыс-қазақ мектептерінде тәрбиеленіп жүрген қазақ балаларына оқу кітабы бола алу жақын, сонымен қатар, жалпы халықтың оқуына жарайтын кітап бола алу жағын көздейтін....» деп тұжырымдаған. Әр әңгімесі шынайы өмірден алынған туынды іспеттес. Бала мен әке арасындағы қатынас, еңбекпен тапқан нанның тәттілігі, табиғат пен адам арасындағы байланыс тереңінен суреттеледі. Оның шығармалары мекпет оқулықтарына енгізілген. Ұстаздың қай шығармасын алсақ та, мысалы: «Таза бұлақ», «Бай баласы мен жарлы баласы», «Мақта қыз бен мысық» - сынды туындылары жас ұрпақты мейірімділікке, ізеттілікке, білімділік сияқты және адами қасиеттерге шақырады. Бүгінгі таңда бұл туындылар өз мәнін жоғалтқан жоқ. Әлі күнге дейін өзінің ерекше бір мәнімен өскелең ұрпақты тәрбиелеп келе жатыр десем қателеспеймін. «Дүние қалай етсең табылады», « Қыпшақ Сейітқұл» әңгімелері еңбекқорлыққа, адалдыққа, мейірімділік пен бауырмашылыққа жетелейді.

Сонымен қатар қазақ балаларының білімді болуы үшін қазақ жерлерінде мектептер ашып, сол мектептерге өзі оқулық жазып, мұғалімдер даярлайтын училищелер ашқан. Қазақ жастарын білімге құштарлығын ояту мақсатында «Кел, балалар, оқылық» өлеңін жазған. Кезінде Ыбырай ашқан мектепте небәрі 14 оқушы оқыса, қазір жыл сайын оның мектебіне мыңдаған оқушы мектеп табалдырығын аттайды.

Қорыта айтқанда Ыбырай Алтынсарин – қазақ елінің , қазақ жерінің ұлы ұстазы, білімнің алғашқы қоңырауын соғып, алғашқы шамшырағын жаққан, сол щамшырақтың арқасында біздің білім деңгейіміз керемет жағдайға жетіп отыр. Қазіргі таңда Ыбырай Алтынсарин атында мектептер мен көше атаулары бар. Осының бәрі Ыбырай атамыздың Ұлы даланың ұлы есімі екенін дәлелдейді.