#1 слайд
ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАР

1 слайд

#2 слайд
ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРДЫҢ ШЫҒУ ТАРИХЫ Қазақтың ұлттық спорты 1920-1930 жылдар аралығында қазіргі заманға сай бір жүйеге келтіріліп,олардың түрлері бойынша арнайы спорт жарыстары өткізіле бастады. Қазіргі кезде ұлттық күрес,тоғызқұмалақ және ат спорты ойындарының түрлі үйірмелері ашылып,спорт мектептерінде арнайы жаттықтырушылар жаттықтыра бастады.

2 слайд

#3 слайд
ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАР ТҮРЛЕРІ

3 слайд

#4 слайд
СОҚЫР ТЕКЕ ОЙЫНЫ  “ Соқыр теке ” - ойыны да біздің қазақтың көптен келе жатқан ойын түрі.Бұл ойын кез келген жерде ойнала беретін болғандықтан,көп пайдалануға болады.Оқушылар шеңбер құрып,дөңгелене тұрады да,ортада көзі байланған бір адамды қалдырады.Сол көзі байланған адам “ соқыр теке ” болып табылады.Қалғандары оны қолымен түртіп қойып,одан айнала қашады.Соқыр теке түрткен адамды ұстап алуы керек.Бұл ойын сезімталдыққа,жылдамдыққа баулиды.Ойынға 10-12адамға дейін қатысуға болады.

4 слайд

#5 слайд
АҚСЕРЕК-КӨКСЕРЕК ОЙЫНЫ.  Ақсерек-көксерек - қазақ балаларының дәстүрлі ұлттық ойынының атауы.Әр кезеңде,әр өлкеде әртүрлі аталғанымен ойнау реті бірдей.Мысалға,бұрынғы кездерде ол “ Мылқау тотай ” деп аталған.1921жылы Орынборлық қоғамының еңбектерінің бірінде Орал облысы,Темір болысының тұрғыны Дәулетияр Имашев “ Мылқау тотай ” ойыны туралы айтады.Бұл ойынды 6-15жас аралығындағы балалар ойнайды.Олардың саны 6 адамнан кем болмауы қажет.Аталған ойын барлық ұлыстарда қолданылады .

5 слайд

#6 слайд
ҚЫЗ ҚУУ ОЙЫНЫ  Қыз қуу -ежелден келе жатқан ұлттық ойындардың бірі.Кезінде жігіт пен қалыңдықтың өмірі қызыққа,қуанышқа толы болсын деген мақсатпен түрлі ойындар ұйымдастырылған.Осындай ізденістердің нәтижесінде “ қыз қуу ” ойыны пайда болды. VIII-VII ғғ-да қыздар тамаша шабандоз болған кездерде ойнатылған бұл ойынның “ Қыз қашар ”,” Қыз Қуалар ” дегенде аттары болған.Ертеден келе жатқан аңыз-әңгімелерде жарысқа екі рудың қыз бен жігіті түскен.Жігіт жеңілген жағдайда,айыппұл салынып,астындағы тұлпарды тартып алған.Ал бұл өз кезегінде жігіт үшін үлкен кемістік болған.Ал қыз жеңілген деп табылса,ешқандай қалың малсыз жігітке тұрмысқа шыққан. Жарыс 400-500м арақашықтықты құрайтын ашық алаңда өтеді.

6 слайд

#7 слайд
САҚҚҰЛАҚ ОЙЫНЫ  Саққұлақ ойыны- ұлттық ойындардың бірі.Бұл ойынның әрбір қимылы сөйлеп жүріп орындалады. ” Сақ құлақ ” ойынының қазір көбінесе “ Телофон ” деп атап жүр.Халық оның ескі атауымен аталуын жөн көрді.Қатынасушылардың арасынан бір ойын жүргізуші тағайындалады.Ойнаушылар қаз-қатар түрегеліп тұрады немесе қатарласып отырады.Бірақ бір ойыншы мен екінші ойыншының арасы бір м-дей алшақ болуы тиіс.Ойынды бастаушы бір сөзді екінші ойыншыға сыбырлап бір рет айтады да,ол келесіге айтады.Осылайша бір-біріне сыбырлайды.Ең соңғы бала естіген сөзін айтады.Егер сөз бастапқы айтылғандай жетсе,ойынды соңғы отырған ойыншы бастайды.Ал егер қате айтылса,соңғы балдан естіген сөздерін сұрап,қате естіген бала жазаланады.

7 слайд

#8 слайд
ТОҒЫЗҚҰМАЛАҚ  Тоғызқұмалақ - ежелден өшпей бүгінгі күнге жетіп,қазір қарқындап дамып отырған құндылығымыздың бірі,ұлттық ойынымыз.Бұл халқымыздың тамырын тереңге жайған төл мұрасы.Бұл спорт түрі-әлемдік мәдениеттің озық үлгілерімен иық теңестіре алатын,қазақ халқының ежелден келе жатқан рухани,логикалық ойлау өнері.Ойынның шығу тарихы туралы нақты қандай бір дәлме-дәл дерек жоқ.Алайда зерттеуші ғалымдардың пайымдауынша ойын осыдан 4000жыл бұрын пайда болған деседі.Тоғызқұмалақ көшпелі қазақтың өмірінен көрініс беретін бірден бір ойын.Себебі ойын қазақтың тұрмыс-тіршілігімен тығыз байланысты.Бүгінде бұл ойын үлкен сұранысқа ие болып отырған,кеңінен дамып,қанат жайып келе жатқан

8 слайд

#9 слайд
АЛТЫБАҚАН ОЙЫНЫ Алтыбақан- қазақтың ежелгі ұлттық ойыны.тымық кеште,айлы түнде,ауыл сыртында ойналады.Алтыбақан құру үшін,6 бақан немесе 6 сырық,үш арқан керек.Қыз бен жігіт қарама қарсы орналасып,бел арқанның екі жақтауынан бекем ұстап,үшінші адамның демеуімен тербетіледі.Бел,табан арқандарының орнына соңғы кезде жеңіл тақтайлар қолданылып жүр.Алтыбақан ойыны ежелгі көшпелілердің бәріне кең таралған.Отырықшы халықтарда ол әткеншек деп те аталады.Жастарды серік таңдауға,ептілікке,тапқырлыққа өнерге баулиды.

9 слайд

#10 слайд
АУДАРЫСПАҚ ОЙЫНЫ Аударыспақ ойыны- салт аттылардың бірін-бірі ер үстінен аударып алу сайысы.Бұл ойынға күш – қуаты мол, батыл, төзімді, шапшаң қимылдап,ат құлағында ойнай білетін,ат үстіндегі айқасты жақсы меңгерген жігіттер қатысады.Ал дайындығы жеткіліксіз,тәжірибесі аз адамға бұл сайыс оңайға соқпайды.Ежелгі заманнан келе жатқан бұл ойын жауапкершік кезінде найза ұстап, қылыш шабатын жауынгерге қажетті қасиеттерді қалыптастырған.Аударыспақ қазіргі үлкен жиын-тойларда, мерекелерде спорт ойындарының бір түрі ретінде көрсетіліп жүр.

10 слайд

#11 слайд
АРҚАН ТАРТУ ОЙЫНЫ Арқан тарту - қазақтың ұлттық ойыны.Бұл ойынды ойнау үшін,алдымен бес-алты ойыншы тартқанда үзілмейтін арқан және үлкен адамның алақаны көлеміндей екі тақтай керек.Бәрін дайындап болған соң,адамдар екі топқа бөлінеді де,арқанды екі жаққа тартады.Аққала қалай құласа сол топ жеңіп шыққан болады.Жеңілген топ аққаланы қайтадан жасайды.Бұл ойын ойынға қатысушылардың күш-қуатын дамытуға,таза ауада дем алуға,еңбектенуге баулиды.

11 слайд

#12 слайд
КӨКПАР ОЙЫНЫ Көкпар ойыны- ұлттық ат спорты ойындарының бірі.Ойынның атауы “ Көк бөрте ” сөзінен шыққан.Дәстүрлі қазақ қоғамында,көкпарға жасқа толған серкенің семізі тандалған.Семіз серке терісі жыртылмайды.Орташа салмағы 20-30кг-дай келеді.Басқа малдың терісі жыртылғыш болғандықтан көкпарға тартылмайды. Көкпар- орталық Азия халықтары арасында кең тараған ойын түрі. Ауғанстанда кең тараған Бузавиш ойыны Көкпарға ұқсайды. Көкпар тартуға өте ұқсайтын спорт ойындары басқа да Шығыс елдерінде бар. Көкпар атты қалай бапталып үйретілгенін сынайтын спорт.

12 слайд

#13 слайд
АСЫҚ ОЙЫНДАРЫ Асық ойыны- қазақ халқының ұлттық ойындарының бірі. Қазақ халқының ұлттық ойындарының көбі табиғи заттармен ойнауға негізделген. Шаруашылығы мал шаруашылығына негізделгендіктен қазақ халқының ұлттық ойындары да осыған икемделеді. Әсіресе,қойды көп өсіргендіктен балалар ойынының көбі қой асығымен байланысты болып келеді. Сондықтан асық ойындары ұлт ойындарының ішіндегі ежелден келе жатқан көнелерінің бірі болып табылады. Асық ойыны баланы жастайынан жүйке жүйелерін шыңдап, оларды дәлдікке,ұстамдылыққа,байсалдылыққ а тәрбиелейді. Бұл ойынның еңбектеген баладан,еңкейген кәріге дейін ойнайтын түрлері болған.

13 слайд

#14 слайд
БІЛЕКТЕСУ ОЙЫНЫ Білектесу- бір үстелдің шетіне қарама-қарсы отырған екі жігіт оң қолдарының шынтағын үстелге тіреп қояды да,бірінің қолың бірі алақандастыра мықтап ұстайды. Сол жақтағы қолдарын әркім өзінің оң жақ қолтығына тығып қояды. Осылай ұстасып алған екі палуан,ойын бастаушы команда берісімен,шынтақтарын сол орнынан қозғамай қарсысындағы палуанның тіреулі қолын шалқасынан түсіруге ұмтылады. Білегі тайып,жантайған палуан жеңіледі. Бұл білек күшінің жетілуіне көмектеседі.

14 слайд

#15 слайд
ТЕҢГЕ ІЛУ Теңге ілу- ежелден келе жатқан ұлттық ойын. Ойынға қатынасушылар тепе-тең екіге бөлінеді. Әрқайсысы жеке-жеке шыбықты “ ат ” қылып мінеді. Ойынды бастаушы жүргізеді. Ойын кезегі басталатын жерге сызық сызылады. Одан әрі 20-30 м- дей жерден тереңдігі бір қарыстай екі шұңқыр қазылады. Шұңқырға он-оннан тас салады. Содан екі топтан екі сайыскер шығады да, сызыққа келіп,қатарласып тұрады. Бастаушының белгісі бойынша шыбық аттарын құйғытып,шаба жөнеледі де,шұңқырға жетіп,қол сұғып жібереді де,әрі өтіп кетеді. Ойын жылдамдықты дамытып,тез әрі дәл әрекет етугет баулиды.

15 слайд