Сабақтың тақырыбы: №

М. Өтемісұлы «Мен едім», «Бағаналы терек» өлеңдері

47 орта мектеп

Күні :

Мұғалімнің аты-жөні : Алипбаева С.Н.

Пәні: қазақ әдебиеті

Сынып: 9 Ә

Қатысқаны:

Қатыспағаны:

Сабаққа негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Елім деп еңіреген қазақтың қайсар ақыны, тәуелсіздік жолындағы батыл күрескері М.Өтемісұлының өлеңдерінің тақырыбы мен идеясын ашу, шығармаларын тарихи құндылық ретінде қабылдауға жетелеу.

Сабақтың міндеттері:

1.Өскелең ұрпаққа ақынның өмірін дәріптеу арқылы ақын шығармашылығының тарихын аша отырып, оқушылардың білімдерін бір жүйеге келтіру.

2.Шығармашылық жұмыстар арқылы оқушылардың таным белсенділігін, өзіндік ізденісі мен ой қорыту қабілеттерін дамыту. Сыни тұрғыда ойларын, тілдерін дамыту. Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, жетелеу сұрақтары арқылы белсенділігін, ой еркіндігі мен танымын арттыру

Сабақ мақсаттары:

Барлық оқушылар: Махамбет Өтемісұлының өмірі мен шығармашылығын біледі.Шығармаларына талдау жасай алады.

Оқушылардың басым бөлігі:Шығармаларды талдау арқылы өз ойларын айтады, салыстыра алады. Ақын өлеңдерін мәнерлеп жатқа оқиды, көремдік ерекшелігін талдай алады.

Кейбір оқушылар:Алған білімін күнделікті өмірде тиімді пайдаланады. Оқулық пен қосымша деректерді пайдаланып тарихи деректер бойынша тұжырым жасап, түсініктерді деректермен, дәйексөзбен дәлелдей, әдеби  тілмен сөйлей, өз пікірін көркем тілмен жаза алады.

Тілдік мақсат:

Оқушылар: сөзмаржан, түсініксіз сөздердің мағынасымен танысады.

Негізгі сөздер мен тіркестер: «Махамбет – жалынды ақын», «Махамбет-жыр жебе», «Махамбет-күйші», «Махамбет-батыр», «Махамбет-адал дос»

Сыныптағы диалог / жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер : Талқылауға арналған тармақтар : «Баймағамбет сұлтанға айтқаны», «Мен едім», «Бағаналы терек» өлеңдері.

Алдыңғы оқу:

М.Өтемісұлы «Баймағамбет сұлтанға айтқаны» өлеңі

Сабақтың әдіс-тәсілдері:

«Жедел жауап» әдісі, «Тірі кітап» әдісі, СКТ (сатылай кешенді талдау), «Төрт сөйлем» әдісі, «Қазына іздеу» әдісі, «Түйінді ой» әдәсі

Сабақта 7 модульдің өқамтылуы:

Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер, оқытуды басқару және көшбасшылық, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету.

Сабақтың негізгі түйіндері: 

Исатай-Махамбет бастаған ұлт-азаттық көтеріліс, Ішкі Бөкей ордасы, Жәңгір хан, Баймағамбет сұлтан, Гекке бастаған қарулы топ, Истай Тайманұлы, дауылпаз ақын

Қолданылатын ресурстар:

топтық жұмысқа арналған құралдар, сабаққа байланысты слайдтар, Махамбет өміріне байланысты деректі фильм маркерлер, портреттер, тақта, стикерлер

Сабақтың нәтижесі: 

Шығармашылық қабілеттерін  қалыптастырады; 

- топта ойласа отырып таңдау жасайды және шешім қабылдайды;

- тапсырмаларға өз ойын айта алады;

- оқушылар сөздік қорын молайтады.

- сабақта тапсырманы қалай жасағаны туралы немесе нені үйренгені туралы айта алады.

Сабақ бөлімдері

Әдіс-тәсілдер

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

ресурстар

Басы

Білу

2 минут

• Сәлемдесу, түгелдеу, сабаққа назарларын аудару.

• Топқа бөлу. Топ ережесімен таныстыру.

1 топ-ақын; 2 топ-батыр; 3 топ-күйші

Оқушылар топқа бөлініп, өз топбасшыларын сайлайды. Топ ішінде тәртіп ережелері талданып сол арқылы сыныптың алтын ережесін құрады.

4 минут

«Жедел жауап» әдісі

2 минут

Үй тапсыр/н бекіту

Үй жұмысы: М.Өтемісұлының өмірі мен шығармашылығы. «Баймағамбет сұлтанға айтқаны» өлеңі.

1. Махамбеттің қанша өлеңі сақталған?

(79 өлеңі)

2. «Қызғыш құс» өлеңінің тақырыбы не? (Исатайдан, жерінен айырылып өкінуі, өксуі)
3. Махамбет пен Жәңгірхан туралы не айтасыңдар? Өлеңнен үзінді оқылады.  Жәңгір хан Махамбетті шақырып:-Ау, Махамбет! Арамызда шыққан от ауызды, орақ тілді ақын емессің бе? Жырла мені мақтап мына жұртқа.Махамбет:- Айтсам айтармын хан Жәңгір, жұртқа жасаған ісіңді. Қарапайым халықтың ақысын жеп, табаныңа таптамадың ба мына жұртты?

• Хан емессің қасқырсың,

• Қас албасты басқырсың.

• Достарың келіп табалап,

• Дұшпаның келіп басқа ұрсын.

• Хан емессің аянсың,

• Айыр құйрық шаянсың.

4. Көтерілісті ұйымдастырудың басты себебі не?

5.Махамбет арабша, орысша хат таныған, қай араб – парсы, түрік, татар, орыс тілдерін меңгерген.
6. «Тарланым» өлеңі қандай сарында жазылған?(Жоқтау)
7. Өтемістен туған он едік

Онымыз атқа қонғанда

Жер қайсқан қол едік,-деп жырлаған болатын. Сол Өтемістен туған он кімдер? (Бекмағанбет, Махамбет, Тоқтамыс, Қожахмет, Ыбырайым, Әйіп, Хасен, Ысмайыл, Сүлеймен,Досмайыл)
8. Махамбеттің өзге сарбаздардан, тіпті Исатайдың өзінен де артықшылығы неде? (қолындағы наркескені мен тілінің найзадай өткірлігі, аузындағы ғаламат сөзінің құдіреттілігі)
9. Махамбетті кім өлтірді ? (кіші жүздің батыс бөлігінің әкімі Б.Айшуақов та Махамбетті қудалауын қоймайды. Ол ақынның басына 1000 сом тігіп, оны ұстау үшін арнайы адамдар дайындайды. Ықылас Төлейұлы, беріш руының биі Жанберген Боздақұлы, табын Төрежен Тұрымұлы, Мұса Нұралыұлы, Жүсіп Өтеуліұлы)

10. Махамбет поэзиясының тақырыбы не? (майдан)

«Мен, мен едім, мен едім» өлеңін тыңдау

11.«Баймағамбет сұлтанға айтқаны» өлеңінің шығу тарихы қандай? (Көтеріліс жеңілгеннен кейін Махамбет ел ішінде жүре алмайды. Бір күні Баймағамбет пен Махамбет оңашада кездесіп қалады. Батыр үйге қару –жарағын тастамай кіреді. Баймағамбет батырдан «Исатаймен бірге не мақсатпен күреске шықтыңдар?»-деп сұрайды. Батыр «Менің сөзім сізге жақпас»,- деп айта қоймайды. Сұлтан қайта – қайта өтініш қылады. Сонда Махамбет Исатайды жоқтап, «Баймағамбет сұлтанға айтқаны» атты өлеңі дүниеге келген екен. Баймағамбеттің алдындағы жас төрелер ашуланып қызған кезде, сұлтан «Бұлай айтпаса Махамбет батыр болар ма, батырдың сөзін көтермесем мен хан болам ба»,- деген екен)

12.«Баймағамбет сұлтанға айтқаны» өлеңі қанша тараудан тұрады? 12 тарау

Өлеңнің тақырыбы, идеясы, сюжеті.

Тақырыбы-«Кек жолында»

Идеясы- өшпенділік.

Шығарма арқауы- қиял.

Сюжеті- тартыс.

Қойылған сұрақтарға оқушылар нақты, дәлелмен жауап береді. Махамбет өлеңдерімен толықтырулар жасайды.

аудиожазба

Ортасы

Түсіну

Қолдану

Талдау

6 минут

Сөздікпен жұмыс

«Тірі кітап» әдісі

3 минут

Махамбеттің «Бағаналы терек» өлеңі аудиожазбадан тыңдалады.

1. қаптама- суықта киетін тысталған қалың киім.

2. туырлық-киіз үйдің түңлігі мен үзгінің арасын қосатын, уықтың орта тұсынан керегенің басына дейін жабатын киіз.

3. бақыраш-қаңылтыр

Оқулықтың 234-238 беттерін оу тапсырылады.

Бейнебаян: М.Шаханов «Әке үкімі» үзінді тыңдату. (3⁴⁴ -4⁴⁸ аралығы)

Оқушылар аудиожазбадан «Бағаналы терек» өлеңін тыңдайды.

Түсініксіз сөздерді дәптерге жазады.

Кітаптың 234-238 беттерін оқиды

Аудиожазба

Қазақ әдебиеті оқулығы «Арман ПВ» баспасы

Аудиожазба

10 минут

Постер қорғау

СКТ (сатылай кешенді талдау)

«Төрт сөйлем» әдісі

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

ЖИ арқылы жасау

Бөлісу

Материалға шағымдану

Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз

Жариялаған:

Алипбаева Салтанат Нурахановна

26 Қырқүйек 2020

1457

Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз

Шағымды қалдыру

Ашық сабақ. М. Өтемісұлы «Мен едім», «Бағаналы терек» өлеңдері. 9-сынып

Тақырып бойынша 11 материал табылды

Ашық сабақ. М. Өтемісұлы «Мен едім», «Бағаналы терек» өлеңдері. 9-сынып

Материал туралы қысқаша түсінік

Елім деп еңіреген қазақтың қайсар ақыны, тәуелсіздік жолындағы батыл күрескері М.Өтемісұлының өлеңдерінің тақырыбы мен идеясын ашу, шығармаларын тарихи құндылық ретінде қабылдауға жетелеу.

Материалды жүктеу

Материалдың қысқаша нұсқасы

Ашық сабақ

Сабақтың тақырыбы: №	М. Өтемісұлы «Мен едім», «Бағаналы терек» өлеңдері	47 орта мектеп
Күні :	Мұғалімнің аты-жөні : Алипбаева С.Н.	Пәні: қазақ әдебиеті
Сынып: 9 Ә	Қатысқаны:	Қатыспағаны:
Сабаққа негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)	Елім деп еңіреген қазақтың қайсар ақыны, тәуелсіздік жолындағы батыл күрескері М.Өтемісұлының өлеңдерінің тақырыбы мен идеясын ашу, шығармаларын тарихи құндылық ретінде қабылдауға жетелеу.
Сабақтың міндеттері:	1.Өскелең ұрпаққа ақынның өмірін дәріптеу арқылы ақын шығармашылығының тарихын аша отырып, оқушылардың білімдерін бір жүйеге келтіру. 2.Шығармашылық жұмыстар арқылы оқушылардың таным белсенділігін, өзіндік ізденісі мен ой қорыту қабілеттерін дамыту. Сыни тұрғыда ойларын, тілдерін дамыту. Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, жетелеу сұрақтары арқылы белсенділігін, ой еркіндігі мен танымын арттыру
Сабақ мақсаттары:	Барлық оқушылар: Махамбет Өтемісұлының өмірі мен шығармашылығын біледі.Шығармаларына талдау жасай алады.
	Оқушылардың басым бөлігі:Шығармаларды талдау арқылы өз ойларын айтады, салыстыра алады. Ақын өлеңдерін мәнерлеп жатқа оқиды, көремдік ерекшелігін талдай алады.
	Кейбір оқушылар:Алған білімін күнделікті өмірде тиімді пайдаланады. Оқулық пен қосымша деректерді пайдаланып тарихи деректер бойынша тұжырым жасап, түсініктерді деректермен, дәйексөзбен дәлелдей, әдеби  тілмен сөйлей, өз пікірін көркем тілмен жаза алады.
Тілдік мақсат:	Оқушылар: сөзмаржан, түсініксіз сөздердің мағынасымен танысады.
	Негізгі сөздер мен тіркестер: «Махамбет – жалынды ақын», «Махамбет-жыр жебе», «Махамбет-күйші», «Махамбет-батыр», «Махамбет-адал дос»
	Сыныптағы диалог / жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер : Талқылауға арналған тармақтар : «Баймағамбет сұлтанға айтқаны», «Мен едім», «Бағаналы терек» өлеңдері.
Алдыңғы оқу:	М.Өтемісұлы «Баймағамбет сұлтанға айтқаны» өлеңі
Сабақтың әдіс-тәсілдері:	«Жедел жауап» әдісі, «Тірі кітап» әдісі, СКТ (сатылай кешенді талдау), «Төрт сөйлем» әдісі, «Қазына іздеу» әдісі, «Түйінді ой» әдәсі
Сабақта 7 модульдің өқамтылуы:	Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер, оқытуды басқару және көшбасшылық, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету.
Сабақтың негізгі түйіндері:	Исатай-Махамбет бастаған ұлт-азаттық көтеріліс, Ішкі Бөкей ордасы, Жәңгір хан, Баймағамбет сұлтан, Гекке бастаған қарулы топ, Истай Тайманұлы, дауылпаз ақын
Қолданылатын ресурстар:	топтық жұмысқа арналған құралдар, сабаққа байланысты слайдтар, Махамбет өміріне байланысты деректі фильм маркерлер, портреттер, тақта, стикерлер
Сабақтың нәтижесі:	Шығармашылық қабілеттерін  қалыптастырады;  - топта ойласа отырып таңдау жасайды және шешім қабылдайды; - тапсырмаларға өз ойын айта алады; - оқушылар сөздік қорын молайтады. - сабақта тапсырманы қалай жасағаны туралы немесе нені үйренгені туралы айта алады.

Жоспар

Сабақ бөлімдері	Әдіс-тәсілдер	Мұғалімнің іс-әрекеті	Оқушының іс-әрекеті	ресурстар
Басы Білу	2 минут	Сәлемдесу, түгелдеу, сабаққа назарларын аудару. Топқа бөлу. Топ ережесімен таныстыру. 1 топ-ақын; 2 топ-батыр; 3 топ-күйші	Оқушылар топқа бөлініп, өз топбасшыларын сайлайды. Топ ішінде тәртіп ережелері талданып сол арқылы сыныптың алтын ережесін құрады.
	4 минут «Жедел жауап» әдісі 2 минут Үй тапсыр/н бекіту	Үй жұмысы: М.Өтемісұлының өмірі мен шығармашылығы. «Баймағамбет сұлтанға айтқаны» өлеңі. 1. Махамбеттің қанша өлеңі сақталған? (79 өлеңі) 2. «Қызғыш құс» өлеңінің тақырыбы не? (Исатайдан, жерінен айырылып өкінуі, өксуі) 3. Махамбет пен Жәңгірхан туралы не айтасыңдар? Өлеңнен үзінді оқылады.  Жәңгір хан Махамбетті шақырып:-Ау, Махамбет! Арамызда шыққан от ауызды, орақ тілді ақын емессің бе? Жырла мені мақтап мына жұртқа.Махамбет:- Айтсам айтармын хан Жәңгір, жұртқа жасаған ісіңді. Қарапайым халықтың ақысын жеп, табаныңа таптамадың ба мына жұртты? Хан емессің қасқырсың, Қас албасты басқырсың. Достарың келіп табалап, Дұшпаның келіп басқа ұрсын. Хан емессің аянсың, Айыр құйрық шаянсың. 4. Көтерілісті ұйымдастырудың басты себебі не? 5.Махамбет арабша, орысша хат таныған, қай араб – парсы, түрік, татар, орыс тілдерін меңгерген. 6. «Тарланым» өлеңі қандай сарында жазылған?(Жоқтау) 7. Өтемістен туған он едік Онымыз атқа қонғанда Жер қайсқан қол едік,-деп жырлаған болатын. Сол Өтемістен туған он кімдер? (Бекмағанбет, Махамбет, Тоқтамыс, Қожахмет, Ыбырайым, Әйіп, Хасен, Ысмайыл, Сүлеймен,Досмайыл) 8. Махамбеттің өзге сарбаздардан, тіпті Исатайдың өзінен де артықшылығы неде? (қолындағы наркескені мен тілінің найзадай өткірлігі, аузындағы ғаламат сөзінің құдіреттілігі) 9. Махамбетті кім өлтірді ? (кіші жүздің батыс бөлігінің әкімі Б.Айшуақов та Махамбетті қудалауын қоймайды. Ол ақынның басына 1000 сом тігіп, оны ұстау үшін арнайы адамдар дайындайды. Ықылас Төлейұлы, беріш руының биі Жанберген Боздақұлы, табын Төрежен Тұрымұлы, Мұса Нұралыұлы, Жүсіп Өтеуліұлы) 10. Махамбет поэзиясының тақырыбы не? (майдан) «Мен, мен едім, мен едім» өлеңін тыңдау 11.«Баймағамбет сұлтанға айтқаны» өлеңінің шығу тарихы қандай? (Көтеріліс жеңілгеннен кейін Махамбет ел ішінде жүре алмайды. Бір күні Баймағамбет пен Махамбет оңашада кездесіп қалады. Батыр үйге қару –жарағын тастамай кіреді. Баймағамбет батырдан «Исатаймен бірге не мақсатпен күреске шықтыңдар?»-деп сұрайды. Батыр «Менің сөзім сізге жақпас»,- деп айта қоймайды. Сұлтан қайта – қайта өтініш қылады. Сонда Махамбет Исатайды жоқтап, «Баймағамбет сұлтанға айтқаны» атты өлеңі дүниеге келген екен. Баймағамбеттің алдындағы жас төрелер ашуланып қызған кезде, сұлтан «Бұлай айтпаса Махамбет батыр болар ма, батырдың сөзін көтермесем мен хан болам ба»,- деген екен) 12.«Баймағамбет сұлтанға айтқаны» өлеңі қанша тараудан тұрады? 12 тарау Өлеңнің тақырыбы, идеясы, сюжеті. Тақырыбы-«Кек жолында» Идеясы- өшпенділік. Шығарма арқауы- қиял. Сюжеті- тартыс.	Қойылған сұрақтарға оқушылар нақты, дәлелмен жауап береді. Махамбет өлеңдерімен толықтырулар жасайды.	аудиожазба
Ортасы Түсіну Қолдану Талдау	6 минут Сөздікпен жұмыс «Тірі кітап» әдісі 3 минут	Махамбеттің «Бағаналы терек» өлеңі аудиожазбадан тыңдалады. 1. қаптама- суықта киетін тысталған қалың киім. 2. туырлық-киіз үйдің түңлігі мен үзгінің арасын қосатын, уықтың орта тұсынан керегенің басына дейін жабатын киіз. 3. бақыраш-қаңылтыр Оқулықтың 234-238 беттерін оу тапсырылады. Бейнебаян: М.Шаханов «Әке үкімі» үзінді тыңдату. (344 -448 аралығы)	Оқушылар аудиожазбадан «Бағаналы терек» өлеңін тыңдайды. Түсініксіз сөздерді дәптерге жазады. Кітаптың 234-238 беттерін оқиды	Аудиожазба Қазақ әдебиеті оқулығы «Арман ПВ» баспасы Аудиожазба
	10 минут Постер қорғау СКТ (сатылай кешенді талдау) «Төрт сөйлем» әдісі Материалды жүктеу Жүктеу Сақтау Бөлісу ЖИ арқылы жасау Файл форматы: docx Қазақ әдебиеті Ашық сабақ 9 сынып 26.00.2020 1457 Жүктеу Сақтау ЖИ арқылы жасау Жариялаған: Алипбаева Салтанат Нурахановна Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз, шағым қалдыра аласыз Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз Іздеу Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз! Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі. Толығырақ Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз! Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз! Жариялау Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз! Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз! Жариялау Министірлікпен келісілген курстар тізімі Химия пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Тарих пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Биология пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Ағылшын тілі пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ География пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Информатика пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Мектепке дейінгі білім беру бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ «Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті» бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Дене шынықтыру пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Білім алушылардың білім сапасын арттыру мақсатында сабақта цифрлық технологияларды қолдану 80/108 сағат Толығырақ Инклюзивті білім беру жүйесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар білім алушыға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бойынша педагогтердің кәсіби және пәндік құзыреттіліктерін дамыту 80/108 сағат Толығырақ