Эстафеталық ойындардың бағдарламасы

Эстафета ережелермен командалық сипаттағы ашық ойындардың бір түрі. Эстафеталық ойындарда балалар командалары әртүрлі кедергілерді жеңуде, мәселелерді тез және ұтымды шешуде өзара жарысады.Бұл ойындар командалардың ортақ мақсаттарға жетуге бағытталған бірлескен іс-әрекетімен, жеке мүдделерді бүкіл команданың мүдделеріне бағындырумен, сондай-ақ бүкіл команданың жеңісі әр ойыншының іс-әрекетіне байланысты болуымен сипатталады. Эстафеталық ойындар балаларды өз әрекеттерін жолдастарымен үйлестіруге үйретеді.Іс-қимылдарды үйлестіру және эстафеталық ойындарды жалпы басқару үшін команда мүшелерінен команданың барлық ойыншылары үшін міндетті болып табылатын команда капитандарын бөліп алу қажет болады.Әр эстафеталық ойында бір уақытта бірқатар міндеттер шешіледі. Қозғалыс дағдылары бекітіліп, жетілдіріледі, кеңістікті бағдарлау қабілеті дамиды, физикалық қасиеттер дамиды: ептілік, жылдамдық, төзімділік, қозғалыстарды үйлестіру, дәлдік, сигналға жауап беру жылдамдығы және т.б. сонымен қатар, балалар батылдыққа, тәуелсіздікке, шешімділікке, тәртіптілікке тәрбиеленеді және сабаққа деген қызығушылықты арттырады. Балалардың физикалық және моральдық-еріктік қасиеттерінің кешенді дамуы жүреді.

Мектеп жасындағы балалармен жұмыс тәжірибесінде эстафеталық ойындар ашық ойынның орнына дене шынықтыру сабағының негізгі бөлігінің соңында, дене шынықтыру ойын-сауықтарында, спорттық мерекелерде, серуендерде, жорықтарда өткізіледі. Тапсырмаларға байланысты жаттығулар, ойын тапсырмалары, дене шынықтыру құралдары таңдалады, қатысушыларды ұйымдастыру әдістері және осы эстафеталарды орындау шарттары анықталады.

Мектеп жасындағы балалармен эстафеталық ойындардың мақсаты:

* жалпы және арнайы қыздыру мақсатында; балалардың эмоционалдық жағдайын жақсарту; жекелеген жаттығуларды қайталау және бекіту немесе оларды белгілі бір қозғалыс қабілеттерін дамыту үшін мақсатты пайдалану;

* құрылымы бойынша жаңа әрекеттермен байланысты үйренген жаттығуларды қайталау және бекіту мақсатында жаңа материалды зерделеу алдында;

* шекті жылдамдықтардың, эмоционалды қозудың, команда алдындағы жоғары жауапкершіліктің күрделі жағдайында өткен материалды сапалы тексеру мақсатында жаттығулардың жекелеген түрлерін зерттеледі.

Эстафеталар таңдалады, олар бір немесе екі тапсырманы қамтиды, ұйымдастыруға оңай және өткізуге ең аз уақытты қажет етеді. Сол мақсатта әртүрлі жабдықтарды пайдалану және орнату арқылы күрделі эстафеталарды, аралас эстафеталарға дейін пайдалануға болады.

Мектеп жасындағы балаларға арналған эстафеталық ойындарда келесі қозғалыс түрлері және олардың комбинациясы басым:

1) лақтыру арқылы жүгіру;

2) әртүрлі снарядтардың астына көтеріліп және кедергілер арқылы көтеріле отырып жүгіру;

3) заттарға секіру және кедергілерден секіру немесе секіру арқылы жүгіру;

4) әртүрлі снарядтарда тепе-теңдікті сақтай отырып жүгіру;

5) доптарды, құрсауларды және басқа заттарды қосымша қозғалыстармен бірге алып жүру;

6) бір қолмен дриблингпен жүгіру және оны баскетбол себетіне лақтыру;

7) гимнастикалық снарядтарға жорғалаумен және өрмелеумен жүгіру;

8) заттар арасында жыланмен жүгіру;

9) заттарды асыра сілтеу арқылы жүру;

10) жынысы мен спорттық снарядтары бойынша әртүрлі тәсілдермен қозғалу.

Мектеп жасындағы балаларға арналған эстафеталық ойындарға мыналарды қосу ұсынылмайды:

1) Алға және артқа акробатикалық құлау (сіз бүйірден аласыз);

2) тар бум немесе гимнастикалық орындықтың тар рельсімен жүгіру (қауіпсіздік торымен жылдам жүру мүмкін);

3) арқанға өрмелеу (төмен қарай қозғалғанда балалар сырғып, алақандарын күйдіреді);

4) қабырғаға жүгіру және оған қол тигізу (қозғалысты бәсеңдете алмаған кезде, әсіресе бәсекелестік толқуында қабырғаға соққылар болуы мүмкін).

Әр эстафеталық ойында оның күрделілігіне байланысты балаларға таныс негізгі қозғалыс түрлерінен 2-ден 10-ға дейінгі жаттығулардың белгілі бір тіркесімінде болуы мүмкін.Эстафеталық ойындарды үйренудің бастапқы кезеңдерінде жылдамдықты біртіндеп арттыра отырып, қозғалыстардың дұрыстығына, нақтылығына қойылатын талаптар қойылуы керек. Эстафетаның күрделі нұсқаларын балалар негізгі ережелерді меңгергеннен кейін ұсынуға болады.

Эстафеталық ойындардың күрделілігі келесідей болуы мүмкін:

1) ойындағы кедергілер санын біртіндеп көбейтіңіз;

2) тапсырмалардың орындалу ретін өзгерту;

3) тапсырманы орындау тәсілдерін өзгерту;

4) қосымша қозғалыстарды енгізіңіз (шапалақтау, бұрылу, жоғары секіру және т. б.);

5) заттардың мөлшері мен салмағын өзгерту;

6) ойын алаңын ұлғайту;

7) ережелерді қиындату;

8) балалар арасындағы қарым-қатынасты қиындату (жұппен, үштікпен, кіші топтармен және т. б.);

9) алаңда командалар құру нұсқасын өзгерту;

10) командаларға қатысушылардың бастапқы позициясын старт сызығында өзгерту (отыру, "түрікше" отыру, Тізе бүгу, асқазанда жату, старт сызығына арқасымен тұру және т. б.);

11) залды дәстүрлі емес бөлуді қолданыңыз (қысқа жағында, диагональ бойынша, ұзын жақтарының бірінің ортасына қарай).

Бір эстафеталық ойынды қатарынан 2-3 сабақта қолдануға болады, содан кейін келесі сабақтарда оның күрделі нұсқалары қозғалыс тәсілін өзгертумен немесе басқа жабдықты қолданумен немесе командаларды құрудың басқа нұсқасымен немесе залды дәстүрлі емес бөлумен қолданылады.

Эстафеталық ойындардың ерекшелігі-физикалық белсенділік минимумға дейін азайған кезде қозғалыс белсенділігінің қысқа кезеңдері демалыспен ауысады. Бірақ эмоционалды қанықтылық жоғары болып қала береді, өйткені балалардың тапсырмаларды одан әрі орындауға деген назары әлсіремейді. Сондықтан, эстафеталық ойын барысында мұғалім эмоционалды жүктемені реттеп, балаларды пропорция сезімін көрсетуге, шамадан тыс толқуға жол бермеуге үйретуі керек.

Эстафета ойындарының түрлері

Эстафетадағы физикалық белсенділік негізгі қозғалыстардың қолданылатын түрлеріне және эстафеталық ойындардың қай жерде өтетініне байланысты-спорт залында немесе балабақша учаскесінде немесе кедергілер жолағында. Мұның бәрі эстафеталық ойындарды 3 топқа бөлуге негіз береді: шағын, орта және үлкен ұтқырлық.

1. Төмен қозғалмалы эстафеталық ойындарға келесі қимылдары бар эстафеталар жатады: серуендеу және жүгіру, өрмелеу, өрмелеу, серуендеу, жорғалау, өрмелеу және секіру.Мұндай ойындардың негізгі міндеті-эстафета: балалардың қимылдардың кезектілігін және эстафетаны беру ережелерін игеруі. Тапсырмалар бір-бірден төмен жылдамдықпен және қозғалыс амплитудасымен орындалады. Ойын тапсырмаларының ұзақтығы 20 секундтан аспайды., мұндай эстафета 5 рет қайталанады.

2. Орташа ұтқырлық: бұл ойындарда кедергілер саны 8-ге дейін артады, үлкен және ұсақ жабдықтар мен жабдықтар қолданылады, қосымша қозғалыстар енгізіледі. Тапсырмаларды орындау кезінде балалар жүгіруді секірумен, дриблингпен (бір немесе екі қолмен), себетке лақтырумен және т. б. біріктіреді.Орташа ұтқырлық эстафеталық ойындарында балалардың бастапқы позициялары бағанға бір, екі, қозғалыс бағытында бетпе-бет отыра алады және т.б. ойын тапсырмасының ұзақтығы шамамен 30 секунд., эстафета 3 реттен артық емес қайталанады.

3. Үлкен ұтқырлық: бұл физикалық тұрғыдан жақсы дайындалған балаларға арналған эстафеталық ойындар. Кедергілер саны 10-ға дейін артады. Бастапқы позицияларға — отыру, артқы жағы қозғалыс бағытында, асқазанда жату және басқалар қосылады. Мұндай эстафеталардағы балалар 45-90 секундта 25-30 м жүгіреді. (импульс минутына 140 соққыдан аспауы керек). Және бұл тапсырмаларды 1-2 реттен артық қайталауға болмайды.Бұл топтың эстафеталары жазда кедергілер жолында ұйымдастырылады, сонымен қатар әртүрлі моториканы қалыптастыру және жетілдіру үшін кедергілер жолын қолданған жөн.

Эстафеталық ойындарда 3 түрдегі жарыстар ерекшеленеді:

Жеке немесе жеке біріншілік (5 жастан бастап балаларға қол жетімді және " кім жақсы?»). Мұндай жарыс әр баланың қимыл-қозғалыс сапасын бағалауға мүмкіндік береді. Оны дағдыларды игерудің басында, балалардың бірнеше қозғалыс элементтерін орындауға алғашқы әрекеттерінде қолдану өте ұтымды. Жарыстың осы түрін дұрыс қолданған кезде қателіктер саны азаяды, қозғалысты орындау уақыты қысқарады. Балалар ұйымшыл және тәртіпті болады.

Ұжымдық немесе командалық біріншілік " кімнің командасы тезірек немесе жақсырақ орындайды?». Жарыстың бұл түрі жолдастар алдындағы жауапкершілік сезімін тәрбиелеуге ықпал етеді, мүдделер мен қуанышты тәжірибелердің ортақтығын тудырады, бір-біріне құрмет, қол жеткізілген жетістіктерге мақтаныш сезімін тудырады. Жарыстың бұл түрі моториканы жетілдіру кезеңінде қолданылады және 6-7 жас аралығындағы балаларға қол жетімді.

Жеке-ұжымдық біріншілік "тезірек орындайтын адам жеңеді, ал жеңімпаздары көп команда жеңеді"қағидаты бойынша өткізіледі. Жарыстың бұл түрі балалардың жеке және ұжымдық мүдделерін үйлестіру қабілетін қалыптастыруға ықпал етеді, моториканы бекіту және жетілдіру кезеңінде қолданылады және өмірдің 7-ші жылындағы балаларға қол жетімді.

Педагогикалық тәжірибеде эстафеталық ойындар мектеп жасындағы балаларға арналған ойын тапсырмаларын таңдауды белгілі бір жолмен ұйымдастыруға және жеңілдетуге мүмкіндік беретін әртүрлі белгілерге жіктеледі.

1. Қосылатын тапсырмалар саны бойынша: қарапайым және күрделі эстафеталарға бөлінеді.Қарапайым эстафеталар-бір немесе екі қарапайым тапсырманы қамтиды: дриблинг, заттарды алып жүру, құрсауға көтерілу, орындықта жорғалау, тепе-теңдікті сақтай отырып жүру, серуендеу және т. б. Күрделі эстафеталар-екіден көп тапсырманы қамтиды. Тапсырмалардың мазмұнын ескере отырып, олар кедергілер ретінде әрекет ете алады.

2. Орындалатын тапсырмаларға қойылатын талаптар бойынша эстафеталар қатаң реттелген және ерікті болып бөлінеді.Қатаң реттелген эстафеталар алдын-ала бекітілген әдіспен орындалады. Мұғалім эстафеталық ойынның тапсырмаларын түсіндіру кезінде тапсырмалардың қалай орындалатынын көрсетеді (мысалы, құрсауға көтерілу, арқанмен жүру, өкшені шұлыққа бекіту, оң қолмен дриблинг және т.б.). Бұл опция жаттығуларды қайталау және бекіту кезінде тиімді. Ерікті-мұндай эстафеталарда ойын тапсырмалары кез-келген тәсілмен орындалады, әр қатысушы өзіне ең ұтымдысын немесе ыңғайлысын таңдайды.

3. Қозғалыстардың сипаты бойынша эстафеталар сызықтық, қарама-қарсы және дөңгелек болып бөлінеді.

Сызықтық. Қатысушылар бағанға немесе қатарға тізіліп, түзу немесе тізбек бойымен қозғалады. Балалар ойын тапсырмаларын орындай отырып, бұрылыс сызығына дейін қозғалады, содан кейін жүгіру арқылы өз командасына оралып, эстафетаны тапсырады және сапқа тұрады. Эстафеталық ойын команданың барлық мүшелері ойын тапсырмаларын орындағанға дейін жалғасады.

Қарсы эстафеталарда әр команданың балалары екі тең бөлікке бөлінеді және алаңның қарама-қарсы жағында орналасады. Мұғалімнің сигналы бойынша ойын тапсырмаларын орындауды бастау сызығының артында тұрған команда бөліміне қатысушылардың бірі бастайды. Ойыншы алаңның қарама-қарсы жағына ауысады, эстафетаны өз командасының екінші бөлігінің бірінші ойыншысына береді және сапқа тұрады. Эстафетаны алған ойыншы алаңның қарама-қарсы жағына қарай жылжиды. Эстафеталық ойын командалардың бөліктері ауыстырылғанға дейін немесе командалардың бөліктері өз орындарында болғанша өткізілуі мүмкін.

4. Іс-қимыл тәсілі бойынша эстафетаға қатысушылар жеке және ұжымдық болып бөлінеді. Жеке-барлық қатысушылар кезек-кезек шартты әрекеттерді орындайды: орнында; әртүрлі тәсілдермен алға жылжумен; қозғалыспен және қосымша тапсырмалармен.Ұжымдық эстафеталарда қатысушылар топтармен қозғалады: сәттілік команданың барлық қатысушыларының іс-әрекеттерінің үйлесімділігін шешеді; ұжымдық іс-әрекеттермен үйлесетін кезектесіп қозғалыс қолданылады.

5. Эстафеталар жаттығулар түрін ескере отырып топтастырылған: гимнастикалық; жеңіл атлетика; ойын (жүгіру, секіру және т.б.); шаңғы; су.Сондай-ақ, эстафеталар тақырыптық (сюжеттік) және күлкілі болуы мүмкін. Ашық ойындар мен эстафеталық ойындардың жіктелуін және олардың алуан түрлілігін ескере отырып, мұғалімдер бірқатар білім беру, сауықтыру және тәрбиелік міндеттерді шеше алады. Барлық қойылған міндеттерді шешу үшін эстафеталық ойындарды өткізу әдістемесін білу қажет.

Эстафета ойындарын өткізу әдістемесі

Эстафеталық ойындар балалардың моторикасының жан-жақты дамуын қамтамасыз етуі керек, сонымен қатар ұжымда әрекет ету, кеңістікті шарлау, ойын ережелері мен барысына сәйкес әрекеттерді орындау қабілеттерін қалыптастыруға ықпал етуі керек. Эстафеталық ойындарды тек әртүрлі мазмұнмен ғана емес, сонымен қатар балалардың әртүрлі ұйымдастырылуымен, командаларды құрудың әртүрлі нұсқаларымен, жаттығулардың күрделі комбинацияларымен, балаларға тапсырмаларды орындаудың ерекше дәйектілігімен, залдың дәстүрлі емес бөлінуімен пайдалану қажет.

Эстафеталық ойындарды таңдау кезінде мұғалім, ең алдымен, балалардың дайындық деңгейін және белгілі бір қозғалыс түрін меңгеру дәрежесін басшылыққа алады. Оқу жылының басында қарапайым мазмұны бар, күрделі емес қимылдары бар, балаларға үйреншікті командалар құра отырып, залдағы таныс қозғалыс бағыты бар эстафеталық ойындар өткізген жөн. Эстафеталық ойындарды мотор тапсырмалары жоқ етіп таңдау керекЭстафеталық ойындарды таңдауға жыл мезгілі әсер етеді. Салқын ауа-райында мұндай эстафеталық ойындар өткізіледі, онда барлық балалар бір уақытта бірнеше адамнан тұрады, бұл гипотермияның алдын алуға және күту уақытын азайтуға мүмкіндік береді. Қыста эстафеталық ойындарға шанамен, шаңғымен, қармен және т.б. ойын тапсырмаларын қосу керек. ылғалды ауа-райында көшеде эстафеталық ойындар өткізбеу керек, өйткені балалар өз командасының ойыншыларына қолдау көрсетіп, уайымдап, айқайлайды — бұл суық тиюі мүмкін. Ыстық жылы қызып кету қаупін болдырмайтын тыныш сипаттағы, шағын және орташа ұтқырлықтағы эстафеталық ойындар өткізіледі. Көшеге арналған эстафеталық ойындарды таңдағанда, алаңда спорттық снарядтардың болуын, табиғи жағдайларды ескеру қажет.

Эстафеталық ойындарды таңдау кезінде балалардың алдыңғы және кейінгі әрекеттері ескеріле отырып, күн тәртібіндегі уақытты да ескеру қажет. Таңертең балаларды қозғалысқа шақыратын дене шынықтыру құралдары мен ойыншықтары бар эстафеталық ойындар ұсыныладыСабақтар арасында, әсіресе егер олар салыстырмалы түрде қозғалмайтын қалыпта ұзақ тұрумен байланысты болса (сурет салу, модельдеу, сөйлеу және математикалық көріністерді дамыту), орташа және төмен ұтқырлық эстафеталық ойындары пайдалы. Мұндай эстафеталардың мақсаты - ашық ауада, сондықтан олар балаларға жақсы таныс болуы керек.Тамақтану эстафеталық ойындарды таңдау және өткізу кезінде де ескеріледі. Үлкен ұтқырлық ойындары тамақтанғаннан кейін 25-30 минуттан кейін өткізіледі, бірақ тамақтанар алдында емес: эмоционалды және физикалық белсенділік қозғыштықты арттырады, бұл балалардың тәбетіне теріс әсер етіп, шамадан тыс шаршауды тудыруы мүмкін.

Эстафеталық ойындардың моторлық мазмұны өткізу шарттарымен келісілуі керек. Жылдамдықпен жүгіру, қашықтыққа және нысанаға лақтыру, әдеттен тыс жағдайларда (слайдта, құмда, қарда, таяз суда) жүру және жүгіру арқылы эстафеталық ойындарды үй-жайда ұйымдастыру мүмкін емес.

Ойындарды таңдау кезінде эстафетаны ескеру қажет:

1. Эстафеталық ойындарда шешілетін педагогикалық міндеттер.

2. Эстафеталық ойын кіретін сабақ формасы.

3. Қатысушылар саны, қозғалыс қабілеті, жасы және жынысы бойынша командалар құрамы.

4. Балалардың дене шынықтыру деңгейі.

5. Ойын-эстафетаны өткізу шарттары мен орны: залдың немесе алаңның өлшемдері, Мүкәммалдың болуы.

6. Қатысушылардың жағдайы: олардың ойын алдындағы және эстафетадан кейінгі қызметінің сипаты.

Эстафета ойынын өткізуге дайындық кезінде алаңды дайындау қажет:

- бастапқы сызықты белгілеңіз (бастапқы сызық түрлі-түсті, әр команда үшін әр түрлі түс); бұрылыс сызығы (қабырғадан кемінде 1,5 м);

- эстафеталарға қажетті құрал-жабдықтар дайындаңыз (әр түрлі өлшемдегі доптар, таяқшалар, кегльдер, құрсаулар, арқан, арқан, сақиналар, жалаулар, гимнастикалық орындықтар және т. б.) ол қауіпсіз және жарқын болуы керек, ойында байқалады, ал оның мөлшері мен массасы балалардың жасына және функционалдығына сәйкес келуі керек;

- "жанкүйерлерге" - ойынға қатыспайтын балаларға арналған орындарды дайындау (әдетте, көрермендер залдың ұзын жағына қойылған гимнастикалық орындықтарға отырады);

- командаларды құруға арналған орындарды белгілеу;

- марапаттар (жетондар, медальдар, грамоталар); музыкалық сүйемелдеу.

Эстафеталық ойындарды өткізбес бұрын мұғалім эстафета ережелерін, әр эстафеталық ойындағы қозғалыстардың реттілігін біліп, балалармен ұрандарды, сөйлеулерді үйреніп, ойындағы қозғалыстардың күрделі комбинацияларымен таныстыруы керек. Эстафеталарға дайындық алдын-ала өтеді. Балалар екі-үш командаға бөлінеді. Командалар бірдей ойыншылармен және шамамен бірдей күштермен жасалады. Ұлдар мен қыздардың командаларына бөлу қажет емес. Команда капитандарын алдын-ала таңдап алыңыз, олар өз командасына мұғалімнің білікті жанама басшылығымен атау береді. Команданың ұранын балалар тәрбиешінің ұсынысынан таңдайды (бірнеше ұрандар ұсынылады, олардың ішінен біреуі таңдалады). Сондай-ақ, балалар ұжымдық эмблема жасайды, ал әр бала үшін тәрбиешілер эмблема жасайды. Капитанға жең тағылады. Тәрбиешілер эстафетаға қатысушыларға алдын-ала "сыйлықтар" дайындауы керек. Жеңімпаз командаға үлкен жүлде (доп, арқан, үстел ойыны, ертегілер кітабы және т.б.) және бірінші орын үшін грамота, жеңілген команда үшін жүлде және екінші/үшінші орын үшін грамота дайындалады. Эстафеталық ойындарға қатысқан барлық балаларға жеке сыйлықтар (медальдар, кәдесыйлар, жетондар, төсбелгілер) дайындалады.

Қатысушыларды құру әдісі туралы ойлану керек. Балаларға жолдастардың әрекеттерін бақылауға ыңғайлы болу үшін әдеттегі құрылысты бағанға бір-бірден басқа түрлерге өзгертуге болады: бағанға бір-бірден, бірақ бойлары төмен балаларға; шахмат тәртібінде; жартылай шеңберде; қатарда (егер қатысушылар аз болса).

Эстафетаның түсіндірмесі өте қысқа, анық, түсінікті болуы керек. Орналастырылғаннан кейін балаларға эстафетаның атауы мен мақсаты, содан кейін мазмұны (яғни, оларды орындаудың жоспарланған кезектілігіндегі тапсырмалар тізімі) хабарланады және түсіндірменің соңында негізгі ережелер тізімделеді. Оны жүргізу барысында қосымша ескертулер, мәліметтер мен нақтылаулар беруге болады. Барлық нұсқаулардан кейін, егер олар пайда болса, ойыншылардың сұрақтарына жауап беру керек. Бастапқы түсініктеме капитандардың немесе екінші судьяның қимылдарын көрсетуімен бірге жүреді; қимылдарды көрсететін бала эстафетаны бірінші орындайды.Ойын шартты сигналдан басталады (команда, ысқырық, қол шапалақтау, қолды сермеу немесе жалауша).