Жырдан туған дара тұлға

Автор: Әл-Фараби ат. ҚазҰУ, 1 курс студенті Мария Бақыт

Жетекші: Әл-Фараби ат. ҚазҰУ, Қазақстан тарихы

кафедрасының оқытушысы А.Н. Сагинаева

2026 жылы қазақ халқының тарихында аты алтын әріппен жазылған тұлғалардың бірі - Жамбыл Жабаевтың туғанына 180 жыл толып отыр. Оның ақындық жолы бір күнде немесе бір сәтте қалыптасқан жоқ. Көшпелі өмір кешкен қарапайым баладан бастап, бүкіл әлем таныған ұлы ақын деңгейіне жету үшін ол ұзақ әрі қиын жолдан өтті.

Жамбыл Жабаев 1846 жылы 28 ақпанда қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы аумағында дүниеге келген. Ол еркін, тентектеу, бірақ өте зерек бала болған. Анасы Ұлдан домбыра тартып, баласына өнерге деген сүйіспеншілікті сіңірген. Ал әкесі оның ақын болуын аса қолдай қоймаған көрінеді.

Жамбыл жастайынан жыр-дастандарға қызығып өсті. Ол «Алпамыс», «Қобыланды», қырғыздың «Манас» сияқты эпостарынан үзінділер айтып, халық ауыз әдебиетін бойына сіңірді. Көп уақытын малшылар мен ел арасындағы өнерлі адамдардың жанында өткізіп, ән мен жыр тыңдауды жақсы көрді. 14 жасында Жамбыл ақын болуды нақты шешеді. Әкесінен бата сұраса да, әкесі қарсы болады. Соған қарамастан, ол үйден кетіп, атақты ақын Сүйінбай Аронұлының шәкірті атанады. Бұл оның өміріндегі ең маңызды шешімдерінің бірі болды десек, артық етпейді. Ұстазынан бата алып, ақындық жолға түсуі оның тағдырын түбегейлі өзгертті. Осыдан кейін ол айтыстарға қатысып, елге таныла бастады. Жамбыл жырлары қарапайым халықтың өмірін, олардың мұң-мұқтажын шынайы жеткізе білді.

Жамбыл Жабаевтың шығармашылығы әсіресе Ұлы Отан соғысы кезінде ерекше маңызға ие болды. Соғыс жылдарында ол қолына қару алмаса да, сөзімен елге күш берді. Оның «Ленинградтық өренім» өлеңі қоршауда қалған халыққа үміт сыйлаған. Бұл оның сөзінің қаншалықты қуатты болғанын көрсетеді.

Маған Жамбылдың ең ұнайтын қасиеті - оның халыққа деген адалдығы. Ол ешқашан шындықты жасырып көрмеген. Қандай қиын кезең болса да, әділдікті жырлап, елді бірлікке шақырды. Оның өлеңдері тек көркем сөз ғана емес, тәрбиелік мәні зор дүниелер.

Жамбыл 100 жасқа санаулы айлар қалған сәтінде, 99 көктемді өткеріп дүниеден өтті. Бірақ оның артында қалған мұрасы халық жадында мәңгілік есте қалады. Ол тек ақын ғана емес, халықтың үні, рухани көшбасшысы болды. Оның жырлары бүгінгі күнге дейін өз маңызын жоғалтқан жоқ. 180 жыл өтсе де, Жамбылдың есімі ұмытылған жоқ. Керісінше, ол уақыт өткен сайын биіктей түсуде. Себебі оның жырлары - халықтың жүрегінен шыққан, халыққа арналған мәңгілік мұра.