МАҚАЛА

Тақырыбы:

«Мектепке дейінгі ұйымдарда балаларды тәрбиелеуде шетелдік озық тәжірибелер, «РЕДЖИО» тәжірибесінің тиімділігі.

Конакбаева Асел Аденбековна. Әдіскер.

• ШҚО ББ Зайсан ауданы бойынша білім бөлімінің

«Ертөстік"бөбекжайы» КМҚК, Зайсан қ , Бөгенбай батыр №92, 87234029534, ertostik.zsn@mail.ru

• Зайсан қ , Чигирова 32,

87024123801 asel.konakbayeva@mail.ru

Аңдатпа

Қазақстан-2030 стратегиясында мектепке дейінгі ұйымдарға аса зор көңіл бөлінгендігі туралы айтылған. Балабақшадан шығатын әр бір бала мектеп табалдырығын аттағанда білікті, ірге тасы мықты қаланған оқушы ретінде баруы тиіс делінген. Сонымен қатар олар бәсекеге қабілетті, үйлесімді дамыған, білікті де білімді тұлға ретінде қалыптасулары керек. Ол үшін сабақ жоспары өте жақсы және талапқа сай өткізілуі керек. Инновацияның, тәсілдердің, шетелдік озық тәжірибелердің маңызы өте зор. Балабақшадағы тәрбие ең алдымен балаларды қоғамда өмір сүруге үйретуге, айналасындағылармен қарым-қатынас пен қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыруға бағытталған. Мектепке дейінгі ұйымдарда шетелдік озық тәжірибелерді қолданудың әдістемесін ұсынуда «Реджио» тәжірибесінің тиімділігі өте зор.

Аннотация

Говорят, что каждый ребенок, выходящий из детского сада, должен пойти в школу квалифицированным учеником, имеющим прочную основу. При этом он должен формироваться как конкурентоспособная, гармонично развитая, квалифицированная и образованная личность. Для этого план урока должен быть очень хорошим и проводиться в соответствии с требованиями. Инновации, методы, зарубежный опыт очень важны. Обучение в детском саду направлено, прежде всего, на то, чтобы научить детей жить в обществе, сформировать навыки общения и общения с окружающими. Эффективность опыта «Реджио» в представлении методики использования передового зарубежного опыта в дошкольных организациях очень высока.

«Мектепке дейінгі ұйымдарда балаларды тәрбиелеуде шетелдік озық тәжірибелер, «РЕДЖИО» тәжірибесінің тиімділігі.

ТЕЗИСІ

«Бүкіл азаматтың келешегі – жас жеткіншектердің қандай идеал негізінде тәрбиеленіп, қалай өсуіне, кемелденуіне байланысты»  

Ғ.Мүсірепов

Зерттеудің өзектілігі: Бүгінгі ұрпақ ертеңгі болашақ.. Сол себепті ең әуелгі міндет тәрбиешілер мен ұстаздарға жүктеледі. Баланың ірге тасын дұрыс қалау мектепке дейінгі ұйымдарға тікелей қатысты. Енді өсіп келе жатқан бүлдіршіндерге дұрыс бағыт –бағдар беру, жан-жақты үйлесімді дамыған азамат етіп өсіру және де бәсекеге қабілетті азамат етіп өсіру негізгі міндеттердің бірі. Сол себепті жаңа технологиялар мен қоса инновациялық әдіс- тәсілдерді де, соның ішінде шетелдік озық тәжірибелерді пайдалана білгеніміз жөн. Балабақшаларда жаңа озық тәжіриелерді пайдаланудың басты мақсаты: шетелдік озық тәжірибе элементтерін пайдалана отырып, білікті, білімді құзыретті тұлға тәрбиелеп шығу. Балаларға мектепке дейінгі тәрбиені баланың жеке тұлғасын - мінезін, қабілеттерін, дағдыларын әрі қарай құру мен дамытуды бастайтын негіз ретінде қарастыруға болады. Балабақшадағы тәрбие ең алдымен балаларды қоғамда өмір сүруге үйретуге, айналасындағылармен қарым-қатынас пен қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

Мектеп жасына дейінгі баланы тәрбиелеу үшін тұлғаның жан дүниесіндегі ішкі сезімдеріне үңіле білу керек. Мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру аса маңызды. Балаларға тек теория жүзінен ғана білім беріп қою жеткіліксіз болады. Себебі ол балаларға аса қызықты бола бермейді. Әр түрлі жаңа озық тәжірибелерді қолдану балалардың ынта –жігерін арттырады және білім сапасын көтереді. Мысалы айтса кетсек: өзіміз қолданып жүрген «Монтессори таяқшалары», «Фребел жинақтары» мектепке дейінгі бала тәрбиесі үшін қажетті әдістер.

Бұл озық тәжірибелерді мектеп алды даярлық топтарына және бөбекжайдағы барлық топтарға қолдануға өте тиімді. Тәрбиелік орта балада сәттілік сезімін, іс-әрекеттің тиімділігін, оның негізінде жағымды имидж және жағымды әлеуметтік тәжірибе қалыптастыруы керек, бұл өз кезегінде тұлғаның шекарасын кеңейтіп, баланың белсенділігін арттырады.Олардың ынтасын арттырып, эмоцияларын жақсартады.Мектепке дейінгі тәрбие мен білім берудің мақсаты - әр балаға негізгі білім беру, негізгі мәдениеттің негізін (сенсорлық, ақыл-ой, эстетикалық, адамгершілік білімін дамыту) қамтамасыз ету.Мектепке дейінгі мекемелердегі алаларды тәрбиелеудің міндеттері: - физикалық денсаулықты; - эмоционалды әл-ауқат; - интеллектуалды даму; - ерікті даму болып келеді.

Зерттеу нысаны: мектепке дейінгі мекемедегі оқу-тәрбие үдерісі;

Зерттеудің мақсаты: Мектепке дейінгі ұйымдарда шетелдік озық тәжірибелерді қолданудың әдістемесін ұсыну, «Реджио» тәжірибесінің тиімділігімен бөлісу;

Зерттеудің болжамы: егер, мектепке дейінгі ұйымдарда шетелдік озық тәжірибелері оқу-тәрбиелеу үдерісінде тиімі пайдаланатын болсақ, балалардың білімі мен тәрбие деңгейі жоғарғы дәрежеде болады.

Зерттеудің міндеттері:

-балабақша бүлдіршіндерін тәрбиелеуде психологиялық мәселелерді теориялық негізде айқындау;

- балаларды тәрбиелеу мен оқытуда педагогикалық шарттарды анықтау;

Зерттеу көздері: Қазақстан Республикасының Конституциясы, ілім туралы заң, Қазақстан-2030 стратегиясы, психолог, педагог, философия, әлеуметтік педагог ғалымдардың зерттеулері және еңбектері;

Зерттеу әдістері: оқу-тәрбие үдерісіне қатысты ғылыми болжамдарға, әдіс-тәсілдерге, жаңа технологияларға талдаулар жасау, салыстыру, жинақтау және қорытындылау;

Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық маңыздылығы:

-балабақша балаларын тәрбиелеуде шетелдік тәжірибелер арқылы педагогикалық- психологиялық негізгі мәселелері айқындалды.

Мектеп жасына дейінгі балаларды тәрбиелеуде жаа технологиялар мен әдіс –тәсілдер өте көп. Сонымен қатар шетелдік тәжірибелерді де оқып танып, оны іс жүзінде қолданып көруіміз керек. Солардың ішінде Америка Құрама Штатын қарастырсақ. АҚШ-та балабақшалар өте көп. Бір ғана АҚШ балабақшаларында озық бірнеше тәжірибелер бар және қолданыста келе жатыр.Әсіресе, олардың тәрбие мен оқыту тәжірибелері де басқаша. Тоқтала кетсек: оқу жоспары. Иә, бұл біздеде бар. Оның ерекшелігі жеке-жеке талданады. Мыс: «Шығармашылық жоспар», «Хай Скоуп жоспары», «Learning Games», «Бенк Стрит жоспары», «Реджио Эмилиа жоспары»,

Негізінде, оқу бағдарламалары - бұл балалар мекемелерінде оқу процесін ұйымдастырудың әртүрлі модельдері. Оқу бағдарламасының тұжырымдамасында сәбилерді тәрбиелеу мен тәрбиелеуге байланысты барлық нәрсе, оның ішінде моральдық-этикалық дамуы, баланың жеке басының эмоционалды қалыптасуы, дамитын орта құру және тиісті құжаттаманы жүргізу бар. Сол құжаттама (есеп беру бөлімі) оқу жоспарының тиімділігінің негізгі дәлелі болып табылады.Оқу жоспары дамушы ортаның сипаттамаларын, білім берудің негізгі идеясы мен міндеттерін, сондай-ақ балалар не үйренуі керек мазмұнын анықтайды. Оқу бағдарламаларын жасауда белгілі бір аймақта тұратын балалардың этникалық және ұлттық ерекшеліктеріне назар аударылады. Оқу бағдарламаларының әр түрі белгілі бір штаттарда таратылады, ал кейбіреулері - бүкіл ел бойынша. Мұндай жүйенің икемділігіне байланысты оның тиімділігі өте жоғар.

«Реджо Эмилия» тәжірибесі.

Жобаға бағытталған бұл әдіс Италияның шағын қаласында пайда болды және бүкіл әлемде танымал болды. Оны жұмыс үшін негіз ретінде қабылдаған бала күтімі мекемелерінде ынтымақтастық пен сенім атмосферасы ерекше. Оқу процесі баланың қоршаған адамдармен тығыз байланысы ретінде қарастырылады және оның ғылыми-зерттеу қызметіне негізделген. Балаларға тәриешілердің жетекшілігімен жаңалық ашуға және жаңа дағдыларды игеруге мүмкіндік беріледі. Мұндай бақтардағы үстелдерде немесе кілемшелерде дәстүрлі сабақтар өткізілмейді.

Балабақшаға белгілі бір патенттелген әдіс бойынша жұмыс істеу құқығын береді. Егер тәрбиешілердің жұмысы осы әдістеменің қағидаларына сәйкес келмесе, АҚШ—да мекеме лицензиясынан айырылуы мүмкін екен.

Мұндағы тәрбиешілер фасилитатор ретінде емес, сонымен бірге балалармен жобалар құратын бірлескен авторлар ретінде әрекет етеді. Олардың міндеті - барлық әрекеттегі сәбилердің күш-жігерін жұмсарту және ынталандыру. Жаңа жобалардың идеяларының көпшілігі балалардың өздеріне тиесілі, ал нәтижелері ата-аналар мен әріптестер үшін құжаттандырылып, түсіріледі.

Осылайша, олар ыдысқа дайын білім әкелмейді, бірақ оны алуға көмектесетін құралдарды ұсынады.

Реджио технологиясының артықшылығы :

Әр топта басқаларға кедергі жасамай, өзіңізбен жалғыз қалуға немесе достарыңызбен ойнауға мүмкіндік бар.

Кеңістік бірнеше деңгейдегі аймақтар мен жазықтықтарға бөлінеді: үйлер; лабиринттер; шкафтар; жәшіктер .

-балаға өзінің білуге ​​құмарлығын көрсетуге мүмкіндік береді;

- кез келген әрекетке шығармашылық көзқарасты;

-сыни ойлауды, өзін-өзі реттеуді,

-топта жұмыс істей білуді,

-басқа біреудің ұстанымын құрметтеуді

Реджио технологиясы Лорис Малагуцци анықтаған алты ережеге негізделген:

1.баланы құрметтеу және оның көзіне қарау;

2.ережелерді түсіндіру және сұрақ қою;

3. «дұрыс емес» емес деп айтпай, «басқаша…

4. таңдау ұсыну және асықтырмау;

5. кез келген жағдаяттан үйрену;

6. қиялдау оқығаннан да маңыздырақ.

Ережелердің шарттары қандай?

• Баланың көзінен жоғары тұрмау керек. Мектеп жасына дейінгі балалармен оқу кезінде педагог баламен бір деңгейде болуы керек: балалар орындығына немесе еденге отырыңыз, оның көзіне қарап сөйлесіңіз.

• Екіншіден, балаға кез келген әрекеттің ережелері бар екенін айту керек. Бірақ, оларды таратпастан бұрын және бір нәрсе туралы сөйлеспес бұрын, педагог сұрақ қоюы керек: мектеп жасына дейінгі бала бұл туралы не біледі? Егер тәрбиеші өзіне тиесілі ақпаратты жеткізе бастаса, баланың қызығушылығы жоғалады.

• Тәрбиеші баланың әрекетін тоқтатпай: «Жоқ, олай болмайды!» деп айтуы керек. Бұл қашан болуы мүмкін екенін түсіну үшін баламен бірге әрекет ету керек пе? Оны көру мүмкін бе? Сондықтан балалармен қарым-қатынаста басқа терминдерді енгізіңіз: «бұл солай, бірақ бұл басқа», «бұл жақсы емес, жаман емес - бұл жай ғана басқа».

• Бала әрқашан түсінуі керек: үмітсіз жағдайлар жоқ, мәселенің шешімі бар. Бірақ, балаларды таңдауға үйретпес бұрын, оған тәрбиешінің өзі дайын болуы керек. Ең бастысы, мектеп жасына дейінгі баланы таңдауға асықтырмаңыз.

• Мектеп жасына дейінгі балаларды Реджио әдісі арқылы дамытқыңыз келсе, топтың даму ортасынан бастау керек.
  Бұл тәсілде қоршаған орта үшінші педагог болып табылады.
  Біздің топ мектеп жасына дейінгі балаларға арналған шығармашылық студияларды құрды: Құм орталығы, Дәм мен иіс ательесі, Арт-студия, Дизайн бюросы, Сандық студия, Табиғи материалдар ательесі, Дыбыстар және музыка ательесі, «Кітап ательесі», «Әскери даңқ аллеясы» , «Экспериментаторлар» және т.б.

• РЕДЖИО маңызды бөлігі процесті құжаттау болып табылады. Балалардың ата-аналарының қолдауымен әңгімелесуді, пікірталастарды, балалардың ойлау барысы мен іс-әрекетін фото, видеоға жиі түсіріп отырамыз.

• Сондай-ақ, әр баланың фотосуреттері, суреттері және қолөнер бұйымдары бар жеке мұрағаты бар. Бұл құжаттама атқарылған жұмысты сырттан көруге, не болып жатқанын жақсы түсінуге, нәтиже мен оның құндылығын түсінуге көмектеседі.

Ата-аналарды араласуы.
Педагогке қойылатын талаптар

• Қазіргі уақытта ата-аналар өз ісін тезірек жалғастыру үшін балаларын тәрбиешілерге беріп қана қоймайды. Олар балабақша өміріне қатысады, сабаққа қатысады, бірлескен жобалармен жұмыс істейді, балалармен бірге әртүрлі салада білімдерін кеңейтеді, балабақшаға ықыласпен және ынтамен дайындалады.

• Балалар барлық уақыттарын топта өткізбейді. Достарымен және ұстаздарымен бірге көрмелерге, мұражайларға барады. Абсолютті қалыпты тәжірибе - бұл балалардың ата-аналарының бірінің жұмысына топпен бірлескен экскурсия. Топта олар сөзге араласпайды, үндемейді. Балаларды басқалардың пікірін тыңдауға, диалогқа түсуге, өз позициясын түсіндіруге, бір-бірімен серіктестік орнатуға үйретеді.

• Бір қызығы, жобалар стихиялық және жоспарлы болуы мүмкін. Мысалы, егер бала өзі үшін қызықты әрекет ойлап тапса, оған басқа балаларды іске тарту ұсынылады.

Педагог балалармен қарым-қатынас жасайды, олардың ашылуына көмектеседі, өзін басқалармен салыстырмауға және жалпы талаптарды орындауға тырыспауға үйретеді.

Педагог балалармен қарым-қатынас жасайды, олардың ашылуына көмектеседі, өзін басқалармен салыстырмауға және жалпы талаптарды орындауға тырыспауға үйретеді.

Өзектілігі:

Бүгінгі педагогикалық идеялар фестиваліне ұсынып отырған «Реджио» әдісі біздің жаңартылған білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға тиімді тәсіл деп білемін. Өйткені, біздің жас мемлекетіміз өсіп, жетіліп, кемелденеді, біздің балаларымыз бен немерелеріміз онымен бірге ер жетеді. Бүкіл дүниежүзілік білім беру кеңістігіне кіру мақсатында қазіргі кезде Қазақстанда білімнің жаңа жүйесі құрылуда. Бұл процесс педагогика теориясы мен оқу - тәрбие процесіне нақты өзгерістер енгізумен қатар, елімізде болып жатқан түрлі бағыттағы білім беру қызметіне жаңаша қарауды, қол жеткен табыстарды сын көзбен бағалай отырып саралауды, жастардың шығармашылық әлеуметін дамытудың, мұғалім іс-әрекетін жаңаша тұрғыда ұйымдастыруды талап етеді». Білім – теңіз, оның тереңіне құпиясын ашатындар ғана бойлай алмақ. Ондай адамдарды дайындайтын, білім, тәрбие беретін бала жанының бағбаны – тәрбиеші. Ал ұстаз білімді бала санасына сабақ арқылы жеткізеді. Ол – ұстаздың бір-біріне ұқсамайтын жан-жақты өткізген сабақтары. «Білім беру – табиғат пен қоғам жайында ғылымды жинақталған білім жүйесін жеке адамның меңгеруі және оны өмірде тиімді етіп қолдана білу» деп көрсетеді Ж. Қоянбаев. Тәрбиешінің бағыттауымен бала білімді меңгеріп қана қоймай, оны өмірде, іс-тәжірибесінде тиімді қолдана білуі шарт. Келер ұрпаққа қоғам талабына сай тәрбие беруде мұғалімдердің инновациялық іс-әрекетінің ғылыми-педагогикалық негіздерін меңгеруі-маңызды мәселелердің бірі.Жас ұрпақты рухани - адамгершілікке тәрбиелеу, олардың біртұтас дүниетанымының қалыптасуына, әлемдік сапа деңгейіндегі білім, білік негіздерін меңгеруіне ықпал ететін жаңаша білім мазмұның құру – жалпы білім беру жүйесіндегі өзекті мәселенің бірі.Мектеп жасына дейінгі балаларды дамыту мәселесі ұлттық даму стратегиясымен тығыз байланысты мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігі болып табылады. Бала – біздің болашағымыз. Олай болса, балабақшадағы тәрбиелеу мен оқыту баланың ғана емес, еліміздің де жарқын болашағының кепілі. Ол-үздіксіз білім берудіңалғашқы деңгейі. Сондықтан, мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытудың негізгі мақсаты-баланың жеке басының қалыптасуы мен дамуы болуы тиіс. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту үздіксіз білім беру жүйесінің алғашқы деңгейі ретінде қазіргі тұрақты өзгеріп тұрған әлемде табысты бейімделуге қабілетті бала тұлғасының қалыптасуы мен дамуы үшін жағдайлар жасайды. Қазіргі таңда адамзат қоғамына ғылыми жаңалықтар мен инновациялық технологиялар қаншалықты маңызды болса, мектеп жасына дейінгі баланы тәрбиелеу мен оқыту саласын заман талабына сай дамыту соншалықты уақыт сұранысын қанағаттандыратын жаңа бағдарламалармен, технологиялармен қамтамасыз ету болып отыр.

Қорытынды: Жетекші ғалымдар мен практиктер жүргізген көптеген психологиялық-педагогикалық зерттеулер нақты мектепке дейінгі жасты зияткерлік, тұлғалық, әлеуметтік, эмоционалдық дамуын стратегиясымен үздіксіз байланысты екендігін және мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігі болып табылатындығын ескере отырып, Қазақстан Республикасының мектепке дейінгі білім беру жүйесін жаңғырту, дамыту ісіне ерекше көңіл бөлді.Шетелдік озық тәжірибе талабы- балаға білім беруде мақсатқа жету, іс-әрекеттері арқылы ойлау дағдыларын, таным белсенділігін арттырып, баланың жан-жақты дамуына және жаңалықты тез қабылдауына әсер ету. Біздің балабақшамыздың негізгі мақсаты- балаларға сапалы білім, саналы тәрбие беру арқылы, денсаулығы мен физиологиялық дамуын қорғау және нығайту. Сондықтан, заман талабына сай білім мен тәрбие беруде шетелдік озық тәжірибелердің пайдалы тұстарын қолдану, өзіміздің ұлттық болмысымызды жоғалтпай жаңаша жұмыс жүргізу әрбір педагогтың міндеті.

.