Қазақ ауылы: сақталуы тиіс құндылық па, жаңаруы тиіс кеңістік пе?

Қазақ ауылы: сақталуы тиіс құндылық па, жаңаруы тиіс кеңістік пе?

Бұл дилемманың жауабы, шын мәнінде, екеуінің терең синтезінде жатыр. Қазақ ауылы – біздің өткеніміз бен болашағымызды жалғайтын алтын көпір. Ол тек мұражай экспонаты ретінде сақталатын құндылық емес, жаңа заман талабына сай жаңғыратын тірі кеңістік. Мемлекет басшысы Қ.К.Тоқаевтың айтуынша, «Жаһандану дәуірінде қазақты сақтау үшін, ең алдымен, ауылды сақтауымыз керек» . Бұл сақтау дегеніміз – ауылды заманауи инфрақұрылыммен, жұмыс орындарымен және сапалы қызметпен қамтамасыз етіп, оны өмір сүруге тартымды әрі бәсекеге қабілетті ету.

Тарих пен мәдениеттің сақтаушысы

Ауыл – ұлттық болмыстың, салт-дәстүрдің, тіл мен ділдің берік бекінісі. Президенттің пікірінше, тіпті қалада туып-өскен қазақтың да тамыры ауылда . Ауылды сақтау – бұл ұлт ретінде жаһандану ағынында жоғалып кетпеудің алғы шарты. Мысалы, көне тарихы 273 жылға жуықтайтын Қостанай облысындағы Пресногорьковка ауылы өзінің Свято-Никольск шіркеуі, тарихи мектебі мен мұражайы арқылы бүгінгі ұрпақ пен өткен арасындағы байланысты сақтап отыр . Шығыс Қазақстан облысында да «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы аясында мәдениет үйлері мен кітапханалар жаңғыртылып, ауылдар рухани орталыққа айналуда .

Инфрақұрылым мен экономиканың жаңаруы

Алайда, тек сақтаумен шектелу жеткіліксіз. Ауыл заманауи өркениеттің барлық артықшылықтарымен қамтамасыз етілген, тыныс-тіршілігі қайнаған кеңістікке айналуы тиіс. Мемлекет тарапынан бұл бағытта ауқымды жұмыстар атқарылып жатыр:

1. Инфрақұрылымдық серпіліс: «Ауыл - ел бесігі» бағдарламасы аясында 771 ауылда 194 млрд теңгеге 1,8 мың жоба іске асырылды . Нәтижесінде ауыл халқының 95%-дан астамы таза сумен қамтамасыз етілді, жүздеген медициналық нысан мен мектеп салынды .

2. Экономикалық ынталандыру: «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы 12,7 мыңнан астам ауыл тұрғыны жеңілдетілген шағын несие алып, өз ісін ашуға мүмкіндік алды, бұл 16 мыңға жуық жаңа жұмыс орнын ашуға ықпал етті . Нәтижесінде, ауыл шаруашылығына тартылған инвестициялар көлемі 2019 жылғы 494,9 млрд теңгеден 2025 жылы 737,9 млрд теңгеге дейін өсті .

3. Жаңа көш-қон үрдісі: Батыс Қазақстан облысындағы «Қаладан – ауылға» жобасы кері урбанизацияның жарқын үлгісі болып отыр. Бұл бағдарлама аясында көшіп келген отбасыларған жаңа тұрғын үй беріліп, тіпті бір ауылда қоныс аударған ұстаздарға кәдесый ретінде мал басы табысталуда . Бұл – ауыл өмірінің тартымдылығы артып, жаңа мамандардың ағыны күшейіп жатқанын көрсетеді .

Қорытынды

Қазақ ауылы – біздің санамыздағы «алтын бесік» пен «қастерлі қара шаңырақ» бейнесінен асқан, нақты экономикалық және әлеуметтік мәні бар кеңістік . Ол сақталуы тиіс құндылық та, жаңаруы тиіс кеңістік те. Екеуі бір-біріне қарама-қайшы емес, керісінше, біртұтас үдерістің екі қыры. Біз ауылдың ұлттық болмысымызды сақтайтын рухани қасиетін құрметтей отырып, оны заманауи үлгідегі инфрақұрылыммен, цифрлық технологиялармен және қазіргі заманғы бизнес-модельдермен байытамыз. Президенттің айтпақшы, «ауылды көркейту – стратегиялық міндет» . Бұл міндеттің мәні – біздің болашағымызды сақтай отырып жаңарту, дамыта отырып дәстүрді жалғастыру.