ҚАЗАҚТЫҢ МҰХАМЕДЖАНЫ

Мұхамеджан Сералин – 1872 жылы қазіргі Қостанай облысы Қарабалық ауданы Өрнек ауылында дүниеге келіп, 1929 жылдың 8 қарашасында Қостанай облысы Қарабалық ауданы Өрнек ауылында дүниеден өткен. Танымал ақын, журналист. «Айқап» журналының редакторы қызметтерін атқарған.

Мұхамеджан Сералин десе алдымен «Айқап»журналының еске түсері анық. Құдды екеуі егіз іспетті. Оған дәлел М.Сералиннің журналистік қызмет жолының екі кезеңге бөлінуі. Соның біріншісі осы «Айқап» журналы болса, екіншісі «Ұшқын», «Еңбекші қазақ», «Ауыл» газеттеріне мәдениет жайында қосқан үлесі.

Ұлы журналист 1891 жылы Қостанайдағы 2 сыныптық орыс-татар мектебін үздік деген бағамен тәмамдаған. Осы алған білімін ары қарай жетілдіруге қаражаты жетпегеннен кіндік қаны тамған ауылына қайта оралып бірнеше жылдық өмірін ұстаздық қызметке арнайды. «Век живи, век учись» деп орыстар айтқандай бір ғасырлық ғұмырын білімге арнаған кейбір адамдар білімді тұлға болуына біраз үлес қосқан ұстаздарын өмір бойы ардақтап өтеді. Ал Мұхамеджан Сералин болса бір ғасыр оқуға мүмдіндігі болмағаннан өмірді өзінің ұстазы санайды. .

Айта берсек журнал туралы ақпарат таусылмайды. Дей тұрғанмен көз көргенде еленбей өтпеген бір сөзді айтпай өту қателік пе дерсіз. Ақын Мырзан Кенжебай «Айқап» журналының қазақ есінде қалуына оның алғашқы болып шыққаны емес, қазақтың жоғын жоқтағандығы себеп болғанын айтады. Иә, қандай жағдай себеп болса да журнал ел есінде. Дегенмен сайттағы мына бір пікір біраз таңқалдырғандай:Тоқал ешкі мүйіз сұраймын деп құлағынан айырылыпты демекші, «Айқапты» жоқтап жүргенде «Азаттықтан» айырылып қалып жүрмейік! Қысқасын айтқанда «Азаттықтың» қозғар мәселесі саясат қана секілді. Бұған дәлел «Azattyq.org» сайтындағы «Ресми БАҚ жариялай бермейтін ақпараттар» деген жазба. Айтпағым «Азаттықтан» айырылсақ мұң бола қоймас. Өйткені «Азаттық» «Айқап» секілді ел қамын емес өз қамын, яғни қалтаның қалыңдығын көбірек ойлайтын радиожурналисттердің отаны.

Біз айтып отырған журналдың 1911 жылғы 11-санында мынадай түсінік беріледі: «Айқап» деген сөз – қазақтың төл сөзі, ол ғасырлар бойы мәдениеттен, білімнен кенже қалған бүкіл қазақ халқының өкініші ретінде алынды. «Ай, қап!» деп санымызды соқтық, енді ел қатарына қосылайық деген үнді білдіреді».

Көзі қарақты оқырман бірлігіміз бекем болып, «ай,қап» дейтін сәттерімз аз болғай.

Пайдаланылған әдебиеттер:

e-histoty.kz

azattyq.org.

tobyl-torgai.kz

Айбек БЕРІКБОЛҰЛЫ