Тарихын таныған ұрпақ қана болашағын қалыптастырады

Тарихын таныған ұрпақ қана болашағын қалыптастырады

Қай ұлттың болмасын ең басты байлығы — оның тарихы. Тарих дегеніміз — өткен күндердің жай ғана шежіресі емес, бұл бүкіл халықтың санасы, жадысы, рухани тірегі. Адам өз тамырын білмейінше, өзін толыққанды тұлға ретінде сезіне алмайды. Сол сияқты, ұлт та өз тарихын танымайынша, өзіндік орнын әлемде анықтай алмайды. «Тарихын таныған ұрпақ қана болашағын қалыптастырады» деген қағида — бұл жай сөз емес, терең философиялық тұжырым.

Тарих — ұлт жадысы

Тарих — ұлттың ұжымдық жадысы. Ол бізге кім екенімізді, қайдан келгенімізді, ата-бабаларымыздың неге ұмтылғанын, қандай қиындықтарды бастан өткергенін, қандай жеңістерге жеткенін айтады. Тарихсыз ұлт — тамырсыз ағаштай. Ол өссе де, желге шайқалып, тез сынады. Себебі оның ішкі өзегі, тұрақтылығы, рухани күші болмайды.

Қазақ халқының тарихы — аса бай әрі күрделі. Көшпенділер өркениеті, Ұлы даланың мәдениеті, Тәуелсіздік үшін күрес, Алаш қозғалысы, кеңестік кезеңдегі қуғын-сүргін жылдары, шежірелер мен жырлар — осының бәрі біздің тарихи кодымыз. Сол кодты оқу арқылы біз бүгінгі өмірімізді тереңірек түсінеміз.

Тарих тағлымы: қателіктен сабақ

Тарихты зерттеудің басты мағынасы — қателіктерден сабақ алып, сол қателіктерді қайталамау. Халықтар тарихында көптеген ащы сабақтар бар: бірліксіздік, басқыншылық, сатқындық, надандық. Бірақ әрбір қиын кезең ұлтты шыңдаған. Қазіргі жас ұрпақ сол тарихты біле отырып, өзінің шешімдерінде сақтықпен, парасатпен, ортақ мүддені көздеп әрекет етуі керек.

Әрине, тарихта кейбір даулы тұстар бар. Бірақ оларды жасырмай, ашық талқылау арқылы ғана біз шынайы түсінікке жетеміз. Әрбір ұрпақ тарихты өзінше қайта оқиды, бірақ маңыздысы — сол оқудың нәтижесінде жаңа сапалық серпіліс пайда болуы.

Ұрпақтар сабақтастығы

Тарихын тану — бұл сонымен қатар ұрпақтар сабақтастығын қалыптастыру. Атадан балаға, әкеден ұлға берілетін рухани құндылықтар, дәстүрлер, тіл, дін, әдет-ғұрып — осының бәрі тарихтың бір бөлшегі. Қазіргі жастар ата-бабаларының қандай өмір сүргенін, қандай армандары болғанын білсе, олардың бойында патриоттық сезім, ұлтжандылық, жауапкершілік қалыптасады.

Бұл ретте отбасылық шежіренің маңызы ерекше. Әр адам өз тегін білсе, ол өзін тарихтың бір бөлшегі ретінде сезінеді. Сол сезім оны жауапты әрі саналы етеді.

Болашақ — тарихтың жалғасы

Болашақ кездейсоқтық емес. Ол бүгінгі шешімдердің, таңдаулардың, көзқарастардың нәтижесі. Егер ұрпақ өз тарихын терең білсе, ол өз болашағын анық және нақты елестете алады. Тарих — бұл навигатор. Ол бізге бұрын қай жолдардың тұйыққа апарғанын, қай жолдардың табыс әкелгенін көрсетеді.

Жаңа Қазақстанды құру барысында тарихи сана өте маңызды. Біз өткеннен үйреніп, қазіргі жаңашылдықпен ұштастыра білсек, онда тәуелсіз, күшті, дамыған мемлекет құра аламыз. Ал ол үшін жастардың тарихқа деген қызығушылығы артып, тарихи білім сапасы жоғары болуы шарт.

Тарих және жаһандану

Қазіргі жаһандану заманында ұлттық тарихты сақтау екі есе маңызды. Себебі ақпараттық шабуыл, мәдени экспансия, басқа құндылықтардың ықпалы күшейген. Осындай жағдайда өз тарихын білмейтін ұрпақ оңай ассимиляцияға түсіп, ұлттық ерекшелігін жоғалтуы мүмкін. Ал тарихын білетін ұрпақ әлемдік үдерістерге толыққанды қатысып, өзінің тамырын сақтай отырып, жаһандық деңгейде бәсекеге қабілетті бола алады.

Тарихын таныған ұрпақ — бұл өткенін мақтан тұтатын, бүгінін бағалайтын, болашағына сеніммен қарайтын ұрпақ. Ол қателіктерді қайталамайды, батырлардың ерлігін ұмытпайды, ақындардың жырын жатқа айтады, ата-бабасының аманатын ардақтайды. Тек сонда ғана біз ұлт ретінде сақталып, дамимыз, өркендейміз. Болашақ біздің қолымызда. Бірақ ол қолды нығайтар байлау — тарих. Тарихты білсек — күштіміз, білмесек — жоғалғанбыз. Ендеше, тарихты танып, одан сабақ алып, жаңа тарихты өзіміз жазайық. Өйткені бүгінгі ұрпақ — ертеңгі тарихтың авторы.