«Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологиясын қолдану арқылы оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыру»

Тақырып бойынша 16 материал табылды

«Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологиясын қолдану арқылы оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыру»

Материал туралы қысқаша түсінік
Тәжірибенің жаңашылдығы дене шынықтыру сабақтарында оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттырудың негізгі құралы ретінде ойын технологияларын жүйелі және мақсатты түрде қолдануымен айқындалады. Дәстүрлі тәсілдерден айырмашылығы, ойын элементтері сабақтың барлық кезеңдерінде оқушылардың жас және жеке ерекшеліктерін ескере отырып енгізіледі. Тәжірибеде нақты физикалық қасиеттерді дамытуға және сабаққа тұрақты қызығушылық қалыптастыруға бағытталған қозғалмалы және спорттық ойындардың авторлық жіктемесі жасақталған. Ерекше назар дене дайындығы төмен оқушыларды да ойын әрекетіне толық қамтуға аударылады. Жаңашылдық ойын технологияларын сараланған және тұлғаға бағытталған тәсілдермен ұштастыру арқылы көрініс табады. Сабақ барысында әрбір оқушы үшін табыс жағдайын жасауға мүмкіндік беретін педагогикалық орта қалыптастырылады. Алғаш рет жарыс элементтері нәтижеге емес, қатысу мен әрекет үдерісіне бағыттала отырып жүйелі түрде қолданылады. Тәжірибе ойындарды спорт залында да, ашық алаңдар
Материалдың қысқаша нұсқасы

Мусаев Жусип Қыдырходжаевич

Тақырыптағы озық педагогикалық тәжірибені жалпылау:

«Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологиясын қолдану арқылы оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыру»

Қазақстан Республикасы Білім Министрлігі

Түркістан облысы

Шардара қаласы










Тақырыптағы озық педагогикалық тәжірибені жалпылау:

«Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологиясын қолдану арқылы оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыру»

Shape1








Автор: Мусаев Жусип Қыдырходжаевич

Лаузымы: дене шынықтыру пәні мұғалімі

Санаты: педагог - модератор

Педөтілі: 8 жыл














2025 – 2026 оқу жылы


Мазмұны:



I. Кіріспе..............................................................................................................3 - 4

II. Педагогикалық тәжірибенің сипаттамасы................................................4 - 22

1. Тәжірибе тақырыбы.............................................................................................4

2. Тәжірибенің жаңалығы ......................................................................................5

3. Тәжірибенің өзектілігі ..................................................................................5 - 6

4. Тәжірибенің жетекші педагогикалық идеясы..................................................6

5. Педагогикалық тәжірибе мәселесін қою......................................................6 - 7

6. Педагогикалық тәжірибенің қайшылықтары..............................................7 - 8

7. Тәжірибенің мақсаттары мен міндеттері.....................................................8 - 9

8. Тәжірибенің пайда болуы мен қалыптасу шарттары................................9 - 10

9. Тәжірибенің теориялық негізі...................................................................10 - 13

10. Педагогикалық тәжірибенің технологиясы...........................................13 - 21

11. Тәжірибе бойынша жұмыс кезеңдері....................................................21 – 22

12. Тәжірибенің тиімділігі............................................................................22 – 23

13. Тәжірибенің атаулы бағыты...........................................................................23

III. Қорытынды...............................................................................................23 - 26

IV. Пайдаланылған Интернет көздерінің тізімі..................................................27















  1. Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесі тек білім берумен ғана шектелмей, жан-жақты дамыған, дене және психологиялық тұрғыдан сау тұлғаны қалыптастыруға бағытталған. Қоғамның цифрлануы, оқу жүктемесінің артуы және балалардың табиғи қимыл-қозғалыс белсенділігінің төмендеуі жағдайында «Дене шынықтыру» пәнінің маңызы арта түсуде. Бұл пән оқушылардың денсаулығын нығайтуда, физикалық дамуын қамтамасыз етуде және тәрбиелік міндеттерді жүзеге асыруда ерекше рөл атқарады. Алайда соңғы жылдары оқушылардың дене шынықтыру сабақтарына деген қызығушылығының төмендеуі байқалады, бұл олардың дене дайындығының деңгейіне, жалпы денсаулық жағдайына және белсенді өмір салтына деген ынтасына кері әсерін тигізуде.

Қазіргі мектептегі дене тәрбиесінің өзекті мәселелерінің бірі – оқушылардың сабақтағы қимыл-қозғалыс белсенділігінің жеткіліксіздігі. Мұның себептері объективті факторлармен (отырықшы өмір салты, цифрлық технологияларға әуестік, белсенді ойындарға бөлінетін уақыттың азаюы) қатар, субъективті факторларға да (сабақ мазмұнының бірсарынды болуы, уәждің төмендігі, сәтсіздіктен қорқу, кейбір оқушылардың өз-өзіне сенімсіздігі) байланысты. Осыған орай, дене шынықтыру мұғалімінің алдында барлық оқушыларды белсенді қимыл-қозғалысқа тартуға мүмкіндік беретін тиімді педагогикалық технологияларды іздеу және енгізу міндеті тұр.

Оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттырудың ең тиімді құралдарының бірі – ойын технологиялары. Ойын - бала мен жасөспірім үшін табиғи әрекет түрі ретінде жоғары уәждік әлеуетке, эмоциялық қанықтылыққа және қолжетімділікке ие. Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологияларын қолдану әрбір оқушының дене дайындығы деңгейіне қарамастан белсенді қатысуына жағдай жасайды, сабаққа деген оң көзқарасты қалыптастырады, физикалық қасиеттерін дамытуға және әлеуметтенуіне ықпал етеді.

Дене шынықтыру сабақтарындағы ойын технологиялары - бұл қозғалмалы, спорттық, сюжеттік-рөлдік және командалық ойындарды қолдануға негізделген әдістер, тәсілдер мен оқу іс-әрекетін ұйымдастыру формаларының жүйесі. Оларды пайдалану сабақтың түрленуін қамтамасыз етеді, шаршауды азайтады, эмоциялық ахуалды жақсартады және бір сабақ көлеміндегі қимыл-қозғалыс белсенділігінің артуына ықпал етеді. Ойын барысында оқушылар бастамашылық танытады, дербестікке үйренеді, командада жұмыс істеу, ережелерді сақтау және шектеулі уақытта шешім қабылдау дағдыларын қалыптастырады.


Аталған педагогикалық тәжірибенің өзектілігі дене шынықтыру пәнін оқытудың мазмұны мен әдістерін қазіргі білім беру талаптарына және оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес жаңарту қажеттілігімен айқындалады. Ойын технологияларын қолдану тұлғаға бағдарланған және іс-әрекеттік тәсілдерді жүзеге асыруға, әрбір оқушы үшін табыс жағдайын жасауға, олардың сабаққа қызығушылығы мен белсенділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Бұл тәжірибенің практикалық маңыздылығы ойын технологияларын дене шынықтыру сабағының барлық кезеңдерінде тиімді қолдануға болатындығымен сипатталады: дайындық бөлімінде - зейінді шоғырландыру және ағзаны қыздыру үшін, негізгі бөлімде - физикалық қасиеттерді дамыту үшін, ал қорытынды бөлімде - эмоциялық босаңсу мен рефлексия үшін. Сонымен қатар, ойын әдістері әртүрлі жас топтарына, сабақ өткізу жағдайларына және оқушылардың дене дайындығы деңгейіне оңай бейімделеді.

Осы педагогикалық тәжірибені жинақтаудың мақсаты - оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыруға және дене шынықтыру сабақтарына тұрақты қызығушылық қалыптастыруға бағытталған ойын технологияларын қолданудың тиімді тәжірибелік тәсілдерін талдау және жүйелеу. Тәжірибені жүзеге асыру барысында сабақта қолайлы психологиялық ахуал қалыптастыруға, барлық оқушыларды белсенді әрекетке тартуға және олардың дене жаттығуларымен жүйелі түрде айналысуға деген оң уәжін қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінеді.

Осылайша, дене шынықтыру сабақтарында ойын технологияларын қолдану оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттырудың ғана емес, сонымен қатар олардың физикалық, тұлғалық және әлеуметтік дамуын қамтамасыз етудің тиімді педагогикалық құралы ретінде қарастырылады. Ұсынылып отырған педагогикалық тәжірибе оқу-тәрбие үдерісін жетілдіруге бағытталған және оны жалпы білім беретін ұйымдардың дене шынықтыру мұғалімдері практикалық қызметінде қолдана алады..


II. Педагогикалық тәжірибенің сипаттамасы


  1. Тәжірибе тақырыбы

«Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологиясын қолдану арқылы оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыру»


2. Тәжірибенің жаңалығы

Тәжірибенің жаңашылдығы дене шынықтыру сабақтарында оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттырудың негізгі құралы ретінде ойын технологияларын жүйелі және мақсатты түрде қолдануымен айқындалады. Дәстүрлі тәсілдерден айырмашылығы, ойын элементтері сабақтың барлық кезеңдерінде оқушылардың жас және жеке ерекшеліктерін ескере отырып енгізіледі. Тәжірибеде нақты физикалық қасиеттерді дамытуға және сабаққа тұрақты қызығушылық қалыптастыруға бағытталған қозғалмалы және спорттық ойындардың авторлық жіктемесі жасақталған. Ерекше назар дене дайындығы төмен оқушыларды да ойын әрекетіне толық қамтуға аударылады. Жаңашылдық ойын технологияларын сараланған және тұлғаға бағытталған тәсілдермен ұштастыру арқылы көрініс табады. Сабақ барысында әрбір оқушы үшін табыс жағдайын жасауға мүмкіндік беретін педагогикалық орта қалыптастырылады. Алғаш рет жарыс элементтері нәтижеге емес, қатысу мен әрекет үдерісіне бағыттала отырып жүйелі түрде қолданылады. Тәжірибе ойындарды спорт залында да, ашық алаңдарда да өткізуге икемді бейімдеуді көздейді. Ойын түріндегі рефлексиялық тәсілдерді енгізу оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігінің денсаулық үшін маңызын саналы түрде түсінуіне ықпал етеді. Осылайша, ұсынылып отырған тәжірибе дене шынықтыруды оқытудың дәстүрлі формаларын толықтырып, олардың практикалық тиімділігін арттырады..


3. Тәжірибенің өзектілігі

Тәжірибе тақырыбының өзектілігі қазіргі әлеуметтік және білім беру жағдайларымен байланысты, бұл жағдайларда балалар мен жасөспірімдердің қимыл-қозғалыс белсенділігінің тұрақты төмендеуі байқалады. Оқу жүктемесінің артуы, цифрлық құрылғыларды кеңінен қолдану және отырықшы өмір салты оқушылардың физикалық денсаулығына кері әсерін тигізуде. Осындай жағдайда дене шынықтыру сабақтары мектеп оқушыларының денсаулығын сақтау мен нығайтудың маңызды ұйымдастырылған түрлерінің бірі болып табылады. Алайда сабақтарды өткізудің дәстүрлі формалары барлық уақытта жеткілікті қимыл-қозғалыс белсенділігін және оқушылардың жоғары уәжін қамтамасыз ете бермейді. Ойын технологияларын қолдану оқу үдерісін серпінді, эмоциялық тұрғыдан тартымды және барлық санаттағы оқушылар үшін қолжетімді етеді. Ойын формасы әрбір оқушыны белсенді әрекетке тартуға мүмкіндік береді, шаршауды және психологиялық кернеуді төмендетеді. Сонымен қатар, ойын технологиялары оқушылардың жас ерекшеліктеріне және білім берудің жаңартылған мазмұнының талаптарына толық сәйкес келеді. Бұл тәсілді қолдану оқытуда тұлғаға бағытталған және денсаулық сақтаушы тәсілдерді жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Осылайша, таңдап алынған тақырып қазіргі заманғы дене шынықтыру мұғалімінің тәжірибесінде өзекті әрі сұранысқа ие болып табылады.


4. Тәжірибенің жетекші педагогикалық идеясы

Осы тәжірибенің педагогикалық идеясы оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру және дене шынықтыру сабақтарына тұрақты қызығушылық қалыптастырудың тиімді құралы ретінде ойын технологияларын мақсатты түрде қолдануда жатыр. Идеяның негізінде ойынның табиғи және қолжетімді әрекет түрі ретінде әрбір оқушыны физикалық дайындық деңгейіне қарамастан белсенді қозғалысқа тартуға қабілетті екені түсінігі жатыр. Сабақты ұйымдастыру солай құрылып, ойын әрекеті оқу үдерісінің қосымша элементі емес, құрылымдық элементі болып табылады. Ойын арқылы оқушылардың физикалық қасиеттерін, коммуникативтік дағдыларын дамытуға және оң эмоциялық ахуалды қалыптастыруға жағдай жасалады. Ерекше назар оқушыларға өз мүмкіндіктеріне сенімділік сезімін беретін табыс жағдайын жасауға аударылады. Педагогикалық идея тұлғаға бағытталған және іс-әрекеттік тәсілдерді жүзеге асыруға бағытталған. Ойын барысында оқушылар ынтымақтастыққа, ережелерді сақтауға және командалық нәтижеге жауапкершілікке үйренеді. Осылайша, ойындық тәсіл тек физикалық дамуды ғана емес, мектеп оқушысының жан-жақты тұлғалық тәрбиесін қамтамасыз ететін құрал ретінде қарастырылады.


5. Педагогикалық тәжірибе мәселесін қою

Қазіргі мектеп оқушыларының физикалық белсенділік деңгейінің айтарлықтай төмендеуі байқалады, бұл өмір салтының өзгеруі, компьютерлер мен гаджеттерде өткізілетін уақыттың артуы және оқу жүктемесінің жоғары болуымен байланысты. Соның нәтижесінде оқушылардың физикалық дайындығы нашарлайды, төзімділік, икемділік және күштің деңгейі төмендейді, шаршағыштық пен эмоциялық тұрақсыздықтың деңгейі өседі. Дене шынықтыру пәнін дәстүрлі әдістерімен оқыту барлық оқушыларды белсенді әрекетке тарту үшін жеткілікті мотивация мен қызығушылықты қамтамасыз ете бермейді. Сабақтар стандартты схема бойынша өтеді, көбіне жаттығуларды түсіндіруге және біркелкі тапсырмаларды орындауға уақыт бөлінеді, бұл оқушылардың қызығушылығын төмендетіп, тұрақты қимыл-қозғалыс дағдысын қалыптастыруға ықпал етпейді.

Осыған байланысты оқу үдерісін ұйымдастырудың тиімді әдістері мен формаларын іздеу қажеттілігі туындайды, олар физикалық дамуды мотивация және эмоциялық тартылыс элементтерімен үйлестіре алады. Осындай әдістердің бірі - ойын технологияларын қолдану, ол оқытуды ойынмен біріктіріп, оқу процесін серпінді, қызықты және барлық оқушылар үшін қолжетімді етеді. Мәселе мынада: қазіргі жағдайда педагогтарға тек сабаққа жеке ойындарды енгізу жеткіліксіз, ойын технологияларын сабақтың барлық кезеңінде жүйелі түрде қолдану қажет; оқушылардың жеке ерекшеліктері мен физикалық дайындығы деңгейін ескеру маңызды, сондай-ақ ойындық тәсілді оқушылардың тұлғалық және әлеуметтік жауапкершілігін қалыптастырумен үйлестіру керек.

Осылайша, негізгі педагогикалық мәселе - ойын технологиялары тек қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру құралы ғана емес, сонымен қатар оқушылардың мотивациясын көтеру, өз күшіне сенімділік пен ынтымақтастық дағдыларын дамыту құралы ретінде қызмет ететін тиімді дене шынықтыру сабағы моделін жасау болып табылады. Бұл мәселені шешу үшін оқушыларды белсенді қозғалысқа толық тарта алатын әдістер мен тәсілдерді жүйелі түрде әзірлеу, апробациялау және жинақтау қажет..


6. Педагогикалық тәжірибенің қайшылықтары

Қазіргі мектеп оқушыларының физикалық белсенділігін арттыру қажеттілігі мен дәстүрлі дене шынықтыру сабақтарының біркелкі, техникалық орындауға бағытталған сипаты арасында қайшылық байқалады. Дәстүрлі сабақтар оқушылардың қызығушылығын төмендетіп, белсенді қатысуын шектейді, ал ойын элементтері оқушылардың мотивациясын арттыруға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде жоғары мотивация мен төмен қимыл-қозғалыс белсенділігінің қайшылығын тудырады: оқушылар ойын арқылы белсенді болғысы келеді, бірақ сабақ құрылымы бұл ынтаны іске асыруға жағдай жасамайды.

Сонымен қатар, оқушылардың жас ерекшеліктері, физикалық дайындығы мен қызығушылық деңгейінің әртүрлілігі стандартталған сабақ формаларының тиімділігін төмендетеді. Барлық оқушыларға бірдей тапсырма беру кейбіреулері үшін тым қиын, ал басқалары үшін жеңіл болып, олардың дамуына толық әсер етпейді.


Ойын технологияларының әлеуеті де өзекті қайшылық тудырады: олар оқушылардың белсенділігін арттыра алады, бірақ мектеп бағдарламасында әлі де қосымша құрал ретінде қарастырылып, сабақтың негізгі құрылымымен толық үйлесім таппай келеді. Сонымен қатар, сабақ уақытының қысқалығы әртүрлі ойын түрлерін толық жүзеге асыруға кедергі келтіреді, ал оқушылардың белсенді қозғалысқа деген қажеттілігі жоғары болып қалады.

Кейде ойындар эмоционалды қызығушылықты тудырады, бірақ олар физикалық қасиеттерді жүйелі түрде дамытуға жеткіліксіз болады. Бұл сабақ мақсаты мен әдістері арасындағы үйлеспеушілік немесе қайшылыққа алып келеді. Осылайша, педагогикалық тәжірибе барысында ойын технологияларын тиімді қолдану мен оқушылардың физикалық белсенділігін арттыру арасындағы үйлесімділікті табу басты мәселе болып табылады.


7. Тәжірибенің мақсаттары мен міндеттері


Педагогикалық тәжірибенің мақсаты: осы педагогикалық тәжірибенің мақсаты – дене шынықтыру сабақтарында ойын технологияларын жүйелі түрде қолдану арқылы оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру және сабаққа тұрақты қызығушылық қалыптастыру. Тәжірибе әрбір оқушыны белсенді қозғалысқа тартуға, физикалық қасиеттерін дамытуға, әлеуметтенуге және позитивті эмоциялық тәжірибе алуға жағдай жасауға бағытталған, бұл өз кезегінде салауатты және белсенді өмір салтын қалыптастыруға ықпал етеді.

Педагогикалық тәжірибенің міндеттері:

  1. Оқушылардың жас ерекшеліктері мен физикалық дайындығына бейімделген ойын технологиялары жүйесін әзірлеу.

  2. Сабақтың барлық кезеңдерінде - дайындық, негізгі және қорытынды бөліктерінде - ойын элементтерін енгізу.

  3. Эмоциялық тұрғыдан қызықты және тартымды ойындар арқылы оқушылардың тұрақты қимыл-қозғалысқа мотивациясын арттыру.

  4. Барлық оқушыларды физикалық дайындығына қарамастан белсенді қимыл-қозғалысқа тарту.

  5. Ойындық жаттығулар арқылы оқушылардың үйлестіру, күш, төзімділік, икемділік және басқа физикалық қасиеттерін дамыту.

  6. Оқушыларға командалық жұмыс, ынтымақтастық және ережелерді сақтау дағдыларын қалыптастыру.

  7. Оқушылардың өз қимыл-қозғалыс белсенділігін бағалау және рефлексия жасау мүмкіндігін қамтамасыз ету.

  8. Дене шынықтыру сабақтарында ойындарды қолданудың авторлық әдістемелік тәсілдерін жүйелеу және апробациялау..


8. Тәжірибенің пайда болуы мен қалыптасу шарттары


Менің оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін ойын технологиялары арқылы арттыруға арналған педагогикалық тәжірибем физикалық тәрбиенің дәстүрлі сабақтарындағы оқушылардың мінез-құлқы мен мотивациясын бақылау нәтижесінде туындады. Жұмыс барысында мен көптеген оқушылардың сабақ кезінде белсенділік көрсетпейтінін байқадым: олар жаттығуларды формалды түрде орындайды, қызығушылық танытпайды, кейбірі қатысуды кейінге қалдырады немесе минималды физикалық күш жұмсауға шектеледі.

Бұл жағдай мен үшін барлық оқушыларды белсенді қимыл-қозғалысқа тартуға мүмкіндік беретін жаңа тәсілдерді іздеу қажеттілігін көрсетті. Мен қазіргі заманғы дене шынықтыру әдістемелерін зерттей бастадым, балаларды қозғалысқа ынталандырудағы психологиялық және педагогикалық аспектілерді қарастырдым және ойындық тәсілдің оқушыларды белсенділікке тартуда тиімділігінің жоғары екеніне келдім.

Тәжірибе сабақтарда тәжірибе жасап, эксперимент жүргізу арқылы біртіндеп қалыптасты. Мен оқушылардың жас ерекшеліктері мен физикалық дайындығына бейімделген қозғалмалы, спорттық және сюжетті-рөлдік ойындарды енгіздім. Тәжірибе қалыптасуының маңызды шарты – әрбір оқушы өзін табысты және ынталы сезінетін, белсенді қатысуы қолдау табатын оқу ортасын құру болды.

Мен ойын технологияларын жүйелі түрде қолдануға ерекше назар аудардым: ойындар сабақтың тек қосымша элементі емес, дайындық, негізгі және қорытынды бөліктерінде сабақ құрылымының ажырамас бөлігіне айналды. Ойыннан кейінгі рефлексия, оқушылардың нәтижелері мен эмоцияларын талқылау да тәжірибенің маңызды элементіне айналды, бұл мотивацияны күшейтіп, сабаққа оң көзқарасты қалыптастыруға көмектесті.

Осылайша, тәжірибе оқушылардың белсенді әрі қызықты сабаққа қажеттілігінен туындады және ойын технологияларын жүйелі түрде қолдану, әдістемені үнемі бақылау, түзету және нәтижелерді талдау арқылы қалыптасты. Қазіргі уақытта бұл тәжірибе оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыруға және дене шынықтыруға тұрақты қызығушылық қалыптастыруға бағытталған толық жүйелік әдістер мен тәсілдер жиынтығын құрайды.

Егер қаласаң, мен келесі қадамда «Жаңашылдығы», «Күтілетін нәтижелері» және «Практикалық қолдану жолдары» бөлімдерін қазақ тілінде біріктіріп, толық методикалық бөлім дайындап бере аламын.


9. Тәжірибенің теориялық негізі


Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологияларын қолдану тәжірибесінің теориялық негізі қазіргі педагогика, психология және дене шынықтыру ғылымдарының нәтижелеріне сүйенеді. Заманауи зерттеулер көрсеткендей, оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыру тек физикалық жаттығуларды орындау арқылы ғана емес, сонымен қатар олардың эмоционалды және мотивациялық факторларын ескере отырып жүргізілуі тиіс.

Педагогикалық теориялық негіз:

Л. С. Выготскийдің даму психологиясы бойынша, ойын – балалар үшін негізгі әрекет түрі, ол арқылы әлеуметтік және жеке қабілеттер қалыптасады. Ойын арқылы оқушылар тек физикалық дағдыларын дамытпай, сонымен қатар командалық әрекет, ережелерді сақтау және өз мүмкіндіктерін бағалау сияқты әлеуметтік дағдыларға үйренеді. Жеке тұлғаға бағдарланған оқыту теориясы бойынша, әр оқушының жеке физикалық және психологиялық ерекшеліктерін ескеру маңызды. Ойын әдістері әр түрлі деңгейдегі оқушылардың қатысуына мүмкіндік береді, осылайша белсенділік пен мотивацияны арттырады.

Мотивациялық теориялар (А. Маслоу, Р. Деси, Э. Дек) бойынша, қызығушылық пен эмоционалды тартылу оқушылардың сабаққа қатысуын және белсенділігін тікелей анықтайды. Ойындар сабаққа эмоционалды қызығушылық тудырып, ішкі мотивацияны қалыптастырады.

Психологиялық теориялық негіз:

  • Психомоторлық даму теориялары бойынша, қозғалыс белсенділігі когнитивтік және эмоционалды дамумен байланысты. Жас ерекшелігіне сәйкес ойнау арқылы оқушылардың моторлық дағдылары, реакция жылдамдығы, үйлестіру қабілеті дамиды.

  • Ойын әрекеті стрессті төмендетуге, эмоцияны реттеуге, ынтаны арттыруға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе белсенділігі төмен оқушылар үшін маңызды, себебі ойын формадағы тапсырмалар олардың сабаққа қатысуын жеңілдетеді.

Дене шынықтыру теориялық негізі:

  • Спорттық және физикалық белсенділікті дамыту теориялары бойынша, ойындар балалардың күш, төзімділік, жылдамдық, икемділік, үйлестіру сияқты физикалық қасиеттерін кешенді түрде дамытады.

  • Эстафеталық, сюжеттік және рөлдік ойындар моторикалық және координациялық дағдыларды тиімді дамытудың бірегей тәсілі болып табылады.

Осы теориялық негізге сүйене отырып, менің тәжірибемде ойын технологиялары жүйелі түрде сабақтың барлық кезеңдерінде қолданылады: даярлық, негізгі және қорытынды. Бұл тәсіл оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыруға, физикалық қасиеттерін дамытудың тиімділігін күшейтуге, сонымен қатар эмоционалды қызығушылығын қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Тәжірибе теориялық тұрғыдан педагогикалық, психологиялық және дене шынықтыру принциптерін біріктіреді, бұл оның ғылыми негізделгендігін және практикада тиімді екенін көрсетеді.

Негізгі кезеңде физикалық қасиеттерді дамытуға арналған ойындар қолданылады, мысалы, күш, төзімділік, үйлестіру және икемділікті дамытуға арналған жаттығулар. Төзімділікті дамыту үшін «Қауіп» немесе «Кедергіден өту эстафетасы» сияқты ойындар пайдаланылады, онда командалар кезекпен жүгіру, секіру немесе жерден жүру арқылы тапсырмаларды орындайды. Мұндай ойындар физикалық дайындықты дамытып қана қоймай, командалық жұмысқа үйретеді және бір-бірін қолдауды қалыптастырады.

Сюжеттік-рөлдік ойындар үйлестіру және икемділікті дамытуда өте тиімді. Мысалы, «Қазынашылар» ойыны - оқушылар «аралдардан» (қабырғаға немесе төсеніштерге белгіленген аймақтар) өтеді және «теңізге құламай» баланс пен секіру арқылы тапсырмаларды орындайды. Ойын сюжеті балаларды белсенді қатысуға ынталандырып, тапсырмаларды дұрыс орындауға назар аударуға көмектеседі.

Жылдамдық пен дәлдікті дамыту үшін «Жылдам доп» және «Сенемін бе - сенбеймін бе» сияқты ойындар қолданылады. Бірінші ойында оқушылар допты шеңберде жылдам өткізеді, сигналға сәйкес әрекет етеді. Екінші ойында мұғалім физикалық мәдениет немесе қауіпсіздік ережелері туралы мәлімдеме айтады, ал оқушылар дұрыс жауапты көрсету үшін «сенемін» немесе «сенбеймін» карточкасын көтереді. Бұл ойындар назарды, реакция жылдамдығын дамытып, теориялық білімді бекітеді.

Командалық ынтымақтастық ойындары әлеуметтік дағдыларды қалыптастырады және командалық жұмысқа үйретеді. Мысалы, «Лабиринт» ойынында бір команда мүшесі көзін байлап алған капитанды кедергіден өткізеді, тек сөздік командалар арқылы. Бұл ойын сенім, үйлестіру және кеңістікте бағдарлану қабілеттерін дамытады.

Қорытынды кезеңде эмоционалды разрядка және дағдыларды бекіту ойындары қолданылады. Мысалы, «Мысықтар мен тышқандар» ойыны балаларға белсенді қозғалу мүмкіндігін береді, реакцияны жақсартады және негізгі блоктан кейін эмоционалды қанағат сезімін туғызады. Сонымен қатар, «Менің қозғалысымды қайтала» сияқты созылу және босаңсу ойындары қолданылады, мұнда оқушылар мұғалімнің қозғалысын қайталайды.

Мотивацияны арттыру үшін мен ойын тапсырмалары бар карточкаларды қолданамын. Тапсырмалар карточкалары қозғалыс, спорттық немесе интеллектуалдық болып бөлінеді. Оқушылар кезекпен карточка тартып, тапсырманы орындайды. Бұл әдіс сабақтарды әртараптандырады, жарыстық рухты сақтайды және физикалық дайындық деңгейі төмен оқушылардың да белсенділігін арттырады.

Ойын технологияларының басты ерекшелігі - жүйелілік. Ойындар сабақтың әр кезеңінде енгізіледі, барлық оқушылар үшін жетістік жағдайлары жасалады, командалық жұмыс пен ережелерді сақтау қолдау табады. Ойыннан кейінгі рефлексия балаларға өз жетістіктерін түсінуге және өздерін бақылауға үйретеді. Мысалы, «Эстафета» ойынан кейін оқушылар қай қозғалыстар ең қиын болғанын және келесіде қалай жетілдіруге болатынын талқылайды.

Менің тәжірибемде аралас ойын жаттығулары жиі қолданылады, олар бірнеше физикалық қасиеттерді дамытады. Мысалы, «Аралас эстафета» жүгіру, скакалка арқылы секіру, доп тасымалдау және тепе-теңдікті сақтау жаттығуларын біріктіреді. Мұндай жаттығулар төзімділік, үйлестіру және күшті бір уақытта дамытады, ал ойын формасы эмоционалды қызығушылықты арттырады.

Ойын технологияларын қолдану оқушыларға физикалық дайындықты жақсартуға ғана емес, сондай-ақ табандылық, жауапкершілік, командалық әрекет және эмоционалды тұрақтылық сияқты жеке қасиеттерді дамытуға мүмкіндік береді. Ойындар балаларды бастамашыл болуға, сабаққа белсенді қатысуға үйретеді және дене шынықтыруға оң көзқарас қалыптастырады.

Ойын технологиялары сабақта кешенді түрде физикалық, эмоционалды және әлеуметтік дамуды қамтамасыз етеді. Олар:

  • барлық оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттырады;

  • физикалық қасиеттерді дамытады;

  • командалық және әлеуметтік дағдыларды қалыптастырады;

  • сабаққа қызығушылық пен мотивацияны қалыптастырады;

  • оқу процесін әртараптандырады және сабақ атмосферасын жағымды етеді.

Ойын технологияларын енгізу оқушылардың жасына және дайындығына қарай бейімделуі мүмкін, стандартты оқу жоспарына қосылуы және әртүрлі физикалық және әлеуметтік дағдыларды дамытуға қолданылуы мүмкін. Ойын тәсілі сабақтарды қызықты, нәтижелі және тиімді етеді, ал балалар физикалық белсенділікпен қатар эмоционалды қанағат алады, бұл дене шынықтыруға тұрақты қызығушылық қалыптастыруға ықпал етеді.

Ойын технологиялары сабақтарды динамикалық, қызықты және әртүрлі етеді, оқушылардың физикалық қасиеттерін, әлеуметтік дағдыларын дамытады және дене шынықтыруға қызығушылықтарын арттырады. Оларды жүйелі қолдану арқылы оқушылардың денсаулығы жақсарып, белсенді өмір салтын қалыптастыруға қол жеткізуге болады.


10. Педагогикалық тәжірибенің технологиясы


Қазіргі заманғы дене шынықтыру сабақтары оқушылардың физикалық қасиеттерін дамыту ғана емес, олардың белсенділігін арттыруға, сабаққа қызығушылығын қалыптастыруға және позитивті қатынасты қалыптастыруға бағытталуы қажет. Ойын технологиялары – бұл оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттырудың ең тиімді әдістерінің бірі. Ойындар сабақта жаттығуларды әртараптандырып, эмоционалды тартылуды күшейтіп, командалық жұмыс, үйлестіру және реакция жылдамдығын дамытуға мүмкіндік береді.

Менің тәжірибемде мен әртүрлі ойын әдістерін сабақтың барлық кезеңдерінде қолданамын: дайындық, негізгі және қорытынды кезеңдерінде. Дайындық кезеңінде кеңінен қолданылатын ыстықтыру ойындары организмді белсендіруге және сабаққа дайындықты қамтамасыз етуге қызмет етеді. Мысалы, «Жасыл, сары, қызыл» ойыны арқылы оқушылардың реакция жылдамдығы дамиды: «жасыл» сигналына жүгіру, «сары» сигналына жүру, «қызыл» сигналына тоқтау. Бұл қарапайым ойын барлық оқушыларды бірден белсенді қатысуға тартып, көңілді атмосфера қалыптастырады.

Ойын технологиялары - оқушылардың физикалық белсенділігін арттырудың, қызығушылығын оятудың және эмоционалды ынтасын күшейтудің тиімді әдісі. Ойындар сабаққа әртүрлілік енгізіп, барлық оқушылардың қатысуын қамтамасыз етеді. Төменде сабақтың әр кезеңінде қолдануға болатын ойын әдістерінің үлгісі берілген, олар нақты мақсатқа бағытталған.

Сабақ кезеңі

Ойынның атауы

Мақсаты

Қолдану әдісі

Нәтижесі

Дайындық кезеңі

«Жасыл, сары, қызыл»

Реакцияны дамыту, организмді қыздыру

Мұғалім сигнал бойынша оқушылар жүгіреді, жүреді немесе тоқтайды

Барлық оқушылар белсенді қатысады, жылдамдық пен назар дамиды

«Кенгуру секіруі»

Жамбастың, аяқ бұлшықеттерінің икемділігін арттыру

Белгілі нүктелерден секіру, тепе-теңдікті сақтау

Қозғалыс үйлестіру, тепе-теңдік дамиды

«Жылдам шеңбер»

Жылдамдық пен реакцияны дамыту

Оқушылар допты шеңберде жылдам айналдырып өткізіп отырады

Қозғалыс жылдамды

ғы, реакция дамиды

Негізгі кезең

«Эстафета с препятствиями»

Төзімділік, жылдамдық, командалық жұмыс

Командалар кезекпен әртүрлі физикалық тапсырмаларды орындайды

Физикалық қасиеттер дамиды, команда

лық ынтымақ

тас

тық қалыптаса

ды

«Қазынашылар» (сценарийлі ойын)

Баланс, координация, икемділік

Оқушылар «аралдардан» өтеді, теңізге құламау керек

Үйлестіру, қимылдар

ды дәл орындау дамиды

«Командалық лабиринт»

Сенім, коммуникация, үйлестіру

Бір оқушы көзін байлап, команданың сөздік командалары арқылы кедергіден өтеді

Команда

лық жұмыс, сенімділік, кеңістікте бағдарлану дамиды

«Сенемін бе - сенбеймін бе»

Теориялық білімді бекіту, назар

Мұғалім мәлімдеме жасайды, оқушылар карточка арқылы жауап береді

Зерттелген теориялық материал бекітіледі, реакция дамиды

Қорытын

ды кезең

«Мысықтар мен тышқандар»

Эмоционалды релаксация, жылдамдық

Бір немесе бірнеше оқушы «тышқан» болып, қалғандарын қуалайды

Қозғалыс белсенділігі сақталады, көңіл-күй көтереді

«Менің қозғалысымды қайтала»

Растау, үйлестіру, созылу

Мұғалімнің қимылын қайталау, ойын элементтерімен

Қозғалыс үйлестіру, созылу, көңіл-күй жақсарады

«Аралас эстафета»

Күш, төзімділік, үйлестіру

Жүгіру, секіру, доп тасымалдау, тепе-теңдікті сақтау

Физикалық қасиеттер кешенді дамиды, эмоционал

ды қызығушы

лық қалыптасады






Ойын технологияларын қолданудың ерекшеліктері

1. Жүйелілік

Ойындар сабақтың барлық кезеңінде - дайындық, негізгі және қорытынды блоктарда - жүйелі түрде енгізіледі. Бұл оқушылардың қозғалыс белсенділігін біртіндеп арттыруға мүмкіндік береді. Мысалы, дайындық кезеңінде жеңіл жылыну ойындары (мысалы, «Жасыл, сары, қызыл») денені қыздырып, қозғалысқа дайындайды, негізгі кезеңде күрделі командалық немесе сюжетті ойындар (мысалы, «Эстафета с препятствиями» немесе «Қазынашылар») физикалық қасиеттерді дамытады, ал қорытынды кезеңде релаксациялық немесе жеңіл ойындар (мысалы, «Мысықтар мен тышқандар») энергияны тиімді жұмсап, көңіл-күйді көтереді. Осылайша, сабақ барысында оқушылардың белсенділігі тұрақты сақталады және олардың физикалық дағдылары кезең-кезеңімен жетілдіріледі.

2. Барлық оқушыларды тарту

Ойын әдістерінің басты артықшылықтарының бірі - олардың әртүрлі физикалық дайындықтағы балаларға бейімделуі. Әр ойынның деңгейін және күрделілігін өзгертуге болады: мысалы, жеңілдетілген тапсырмалар физикалық мүмкіндіктері төмен оқушыларға арналған, ал күрделендірілген тапсырмалар дайындық деңгейі жоғары балалар үшін. Бұл тәсіл әр оқушының сабаққа қатысуын қамтамасыз етеді, белсенділікті арттырады және балалар арасында теңдік сезімін қалыптастырады. Сонымен қатар, командалық ойындарда әр бала өз мүмкіндіктерін қолдана отырып, топтық мақсатқа жетуге қатысады, бұл ынтымақтастық пен сенімділікті дамытады.

3. Эмоциялық мотивация

Ойындар оқушылардың эмоционалды қызығушылығын оятады. Сюжеттік, рөлдік және жарыс элементтері сабаққа қызығушылық қосып, оқушыларды белсенді қатысуға ынталандырады. Мысалы, «Қазынашылар» ойынында балалар «аралдарды» өтіп, «қазынаны табу» үшін бір-бірімен жарысады. Мұндай сценарий балалардың эмоционалды тартылуын арттырып қана қоймай, ойдағы мақсатқа жету үшін физикалық күш жұмсауға ынталандырады. Эмоционалды қызығушылық сабақта тек физикалық белсенділікті арттырып қана қоймай, мотивацияны тұрақты етеді.

4. Физикалық қасиеттерді кешенді дамыту

Ойындар бір ғана физикалық дағдыны емес, бірнеше қасиеттерді бір уақытта дамытады. Мысалы, «Аралас эстафета» жүгіруді, секіруді, доп тасымалдауды және тепе-теңдікті біріктіреді. Осындай тәсіл оқушылардың күшін, төзімділігін, жылдамдығын, үйлестіру қабілетін бір сабақта дамытуға мүмкіндік береді. Бұл физикалық дамудың тиімділігін арттырады, өйткені бір ойын бірнеше қабілетті бірден жетілдіреді, сонымен қатар сабаққа қызығушылықты сақтайды.

5. Кері байланыс

Әр ойыннан кейін балалар өз әрекеттерін бағалап, жетістіктерін талдайды. Мұғалім рефлексияны ұйымдастыру арқылы оқушыларға сұрақтар қояды: «Қай тапсырма ең қиын болды?», «Келесіде қалай жақсартуға болады?» Кері байланыс оқушылардың өзін-өзі бақылау қабілетін, жауапкершілігін және мақсат қою дағдыларын дамытады. Бұл әдіс сабақтың соңында немесе ойын кезеңінен кейін қолданылғанда, белсенділікті арттырып қана қоймай, оқушыларға өзін-өзі талдау мен жетілдіру мүмкіндігін береді.

Мен сіздердің назарларыңызға кесте түрінде ойын технологияларын қолдану ерекшеліктерін ұсынамын және әр мүмкіндікті нақты ойын мысалдарымен және сабақтағы әсерлермен толықтырамын:

Ерекшелігі

Ойын мысалы

Сабақта қолданылуы

Сабақтағы әсері

Жүйелілік

«Жасыл, сары, қызыл», «Эстафета с препятствиями», «Мысықтар мен тышқандар»

Сабақтың барлық кезеңінде: дайындық, негізгі, қорытынды

Белсенділік тұрақты, физикалық дағдылар кезең-кезеңімен жетілдіріледі

Барлық оқушыларды тарту

«Командалық лабиринт», «Аралас эстафета»

Әр деңгейдегі оқушыларға тапсырмаларды бейімдеу арқылы

Әр оқушы сабаққа қатысады, теңдік сезімі қалыптасады, ынтымақтастық дамиды

Эмоциялық мотивация

«Қазынашылар», «Басқатырғыш эстафета»

Сюжеттік, рөлдік немесе жарыс элементтерімен

Сабаққа қызығушылық артады, мотивация тұрақты болады, белсенді қатысу қалыптасады

Физикалық қасиеттерді кешенді дамыту

«Аралас эстафета», «Кедергіден өту эстафетасы»

Бір ойын арқылы бірнеше физикалық қасиеттерді дамыту

Күш, төзімділік, жылдамдық, үйлестіру қабілеті дамиды, сабақ тиімділігі жоғарылайды

Кері байланыс

«Менің қозғалысымды қайтала», ойыннан кейінгі талқылау

Ойын соңында немесе сабақ соңында

Өзін-өзі бақылау, жетістіктерді талдау, мақсат қою дағдылары дамиды


Мен ойын технологиясының ерекшеліктері мен уақытын, жабдықтар мен тапсырмаларды қоса алғанда, сабақ жоспарының толық нұсқасын ұсынамын.


Дене шынықтыру сабағының жоспары

Тақырыбы: Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологияларын қолдану арқылы оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру

Сынып: 9-сынып

Мақсаты: Оқушылардың физикалық белсенділігін арттыру, үйлестіру қабілетін дамыту, командалық ынтымақтастық пен мотивацияны қалыптастыру арқылы сабаққа қызығушылықты арттыру

Құрал-жабдықтар: Доптар, конустар, скакалка, төсеніштер, карточкалар (сенемін бе – сенбеймін бе, тапсырма карточкалары), секундомер

Сабақ кезеңдері мен ойын әдістері:

Кезеңі

Уақыты

Ойын атауы

Мақсаты

Құрал-жабдықтар

Оқушыларға тапсырма

Сабақтағы әсері

Дайындық кезеңі

5-7 мин

«Жасыл, сары, қызыл»

Реакцияны дамыту, организмді қыздыру

Ештеңе қажет емес

Сигналға сәйкес жүгіру/жүру/тоқтау

Белсенділік артады, жылдамдық пен назар дамиды

3-5 мин

«Кенгуру секіруі»

Жамбастың, аяқ бұлшықеттерінің икемділігін арттыру

Төсеніштер немесе ашық алаң

Белгілі нүктелерден секіру, тепе-теңдікті сақтау

Қозғалыс үйлестіру, тепе-теңдік дамиды

Негізгі кезең

15-20 мин

«Эстафета с препятствиями»

Төзімділік, жылдамдық, командалық жұмыс

Конустар, доптар, скакалка

Командалар кезекпен әртүрлі тапсырмаларды орындайды

Физикалық қасиеттер дамиды, командалық ынтымақтастық қалыптасады

10 мин

«Қазынашылар»

Баланс, координация, икемділік

Төсеніштер, «арал» белгіленген аймақтар

«Аралдардан» өтіп, теңізге құламай «қазынаны» табу

Үйлестіру, қимылдарды дәл орындау дамиды

10 мин

«Командалық лабиринт»

Сенім, коммуникация, үйлестіру

Конустар, төсеніштер

Бір оқушы көзін байлап, команданың сөздік командалары арқылы кедергіден өтеді

Командалық жұмыс, сенімділік, кеңістікте бағдарлану дамиды

5 мин

«Сенемін бе - сенбеймін бе»

Теориялық білімді бекіту, назар

Карточкалар

Мәлімдемеге карточка арқылы жауап беру

Теориялық материал бекітіледі, реакция дамиды

Қорытынды кезең

5 мин

«Мысықтар мен тышқандар»

Эмоционалды релаксация, жылдамдық

Ештеңе қажет емес

Бір немесе бірнеше оқушы «тышқан» болып, қалғандарын қуалайды

Қозғалыс белсенділігі сақталады, көңіл-күй көтереді

3-5 мин

«Менің қозғалысымды қайтала»

Растау, үйлестіру, созылу

Төсеніштер

Мұғалімнің қимылын қайталау, ойын элементтерімен

Қозғалыс үйлестіру, созылу, көңіл-күй жақсарады

3-5 мин

Кері байланыс

Өзін-өзі бақылау, жетістіктерді талдау

Карточкалар, маркерлер

«Қай тапсырма ең қиын болды?», «Келесіде қалай жақсартуға болады?»

Мақсат қою дағдылары дамиды, мотивация артады








Сабақтың ерекшеліктері

1. Жүйелілік: Ойындар сабақтың барлық кезеңінде қолданылады, бұл белсенділікті тұрақты ұстайды.

2. Барлық оқушыларды тарту: Тапсырмаларды деңгейіне қарай бейімдеу арқылы әр оқушы сабаққа қатысады.

3. Эмоциялық мотивация: Сюжеттік және жарыс элементтері сабаққа қызығушылық тудырып, мотивацияны арттырады.

4. Физикалық қасиеттерді кешенді дамыту: Бір ойын арқылы бірнеше қабілетті бірдей дамытуға болады (күш, жылдамдық, үйлестіру, төзімділік).

5. Кері байланыс: Ойыннан кейінгі талқылау оқушылардың өзін-өзі бақылау, жетістіктерін бағалау және мақсат қою дағдыларын қалыптастырады.


11. Тәжірибе бойынша жұмыс кезеңдері



«Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологиясын қолдану арқылы оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыру» тақырыбы бойынша педагогикалық тәжірибені қалыптастыру және енгізу бойынша жұмыс 5 жыл бойы жүргізілді. Ол кезең-кезеңімен өтті, оған теориялық дайындық та, әзірленген әдістер мен әдістерді практикалық сынақтан өткізу де кірді. Әр кезеңнің өзіндік мақсаты, міндеттері, қызмет түрлері және аналитикалық жұмыс түрлері болды. Төменде әр кезеңдегі жұмыстың негізгі бағыттарын көрсететін кесте берілген.


Оқу жылы

Кезең

Жұмыстың мазмұны мен түрлері

1 жыл

Аналитикалық-дайындық кезеңі

2021 – 2022 оқу жылы

- Тақырып бойынша әдебиеттерді, нормативтік құжаттарды, заманауи әдістерді зерттеу;

- Тәжірибе мәселесі мен мақсаттарын анықтау;

- Интроспекция және болашаққа міндеттер қою.

2 жыл

Жобалау кезеңі

2022 – 2023 оқу жылы

- Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту үшін жаттығулар жүйесін әзірлеу және ашық ойындарды таңдау;

Сараланған жүктемені жоспарлау.

3 жыл

Апробация кезеңі

2023 – 2024 оқу жылы

- Дене шынықтыру сабақтарында әзірленген элементтерді енгізу;

- Бақылау және кері байланыс нәтижелері бойынша әдістемелерді түзету.

4 жыл

Жүйелеу кезеңі

2024 – 2025 оқу жылы

- Тұрақты негізде практикаға ойындар мен тәсілдер жүйесін енгізу;

- Денсаулық сақтауды ескере отырып, сабақтарды өткізудің өзіндік әдістемелік жүйесін әзірлеу;

- Әдістемелік бірлестіктерге, ашық сабақтарға қатысу.

5 жыл

Жалпылау кезеңі

2025 – 2026 оқу жылы

- Жұмысты қорытындылау, нәтижелерді талдау

- Мектеп деңгейінде педагогикалық тәжірибені ресімдеу және ұсыну;

- Әдістемелік материалдарды, жарияланымдарды дайындау.


12. Тәжірибенің тиімділігі


Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологияларын қолдану тәжірибесі оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді. Төменде тәжірибенің негізгі тиімділіктері көрсетілген:

  1. Физикалық белсенділіктің артуы:

Ойын әдістері сабаққа барлық оқушылардың қатысуын қамтамасыз етеді. Жүгіру, секіру, доппен ойнау сияқты ойындар организмді белсенді қозғалысқа енгізеді, күш, төзімділік, жылдамдық және үйлестіру қабілеттерін дамытады. Эстафеталар мен сюжеттік ойындар физикалық қасиеттерді кешенді түрде жетілдіруге мүмкіндік береді.

  1. Мотивацияның жоғарылауы:

Сюжеттік және рөлдік ойындар балалардың эмоционалды қызығушылығын арттырады. Сабаққа ойын элементтерін қосу оқушыларды белсенді қатысуға ынталандырады, сабаққа деген ішкі мотивацияны қалыптастырады және сабақ барысын қызықты етеді.

  1. Әлеуметтік дағдылардың дамуы:

Командалық ойындар арқылы оқушылар бір-бірімен байланыс орнатады, сенім мен жауапкершілік сезімін дамытады, үйлестіру және командалық жұмыс дағдыларын меңгереді. Мұндай ойындар топтық ынтымақтастықты күшейтеді және сынып ішіндегі жағымды психологиялық климат қалыптастырады.


  1. Кешенді физикалық даму:

«Аралас эстафета» немесе «Эстафета с препятствиями» сияқты ойындар бір сабақта бірнеше физикалық қасиетті бір уақытта дамытады: күш, жылдамдық, төзімділік, үйлестіру. Бұл тәсіл оқушылардың физикалық дайындығын тиімді және әртараптандырылған түрде арттыруға мүмкіндік береді.

  1. Нәтижелі кері байланыс:

Ойыннан кейінгі талқылау (рефлексия) оқушыларға өз жетістіктерін бағалауға, әлсіз тұстарын анықтауға және келесі сабаққа нақты мақсат қоюға мүмкіндік береді. Бұл әдіс оқушылардың өзін-өзі бақылау дағдыларын дамытып, сабақтан алған әсерін күшейтеді.

  1. Қатысушылардың қызығушылығын сақтау:

Ойын элементтері сабақтың динамикасын сақтайды, балалардың назарын ұстап, сабақ барысында белсенділікті жоғалтпауға ықпал етеді.

  1. Білімді бекіту:

«Сенемін бе - сенбеймін бе» және басқа ойын карточкалары арқылы теориялық білімді практикалық түрде бекіту мүмкіндігі пайда болады, бұл оқу процесінің тиімділігін арттырады..

13. Тәжірибенің атаулы бағыты


Ұсынылған педагогикалық тәжірибе "М. Горький атындағы жалпы білім беретін мектеп" КММ базасында қалыптастырылды. Практика материалдары бастауыш мектеп мұғалімдерінің мектепішілік әдістемелік бірлестігінің отырысында қаралды және мақұлданды.

Әдістемелік әзірлемелер мен талдамалық материалдар білім беру сайттарында орналастырылған, бұл басқа өңірлерден келген дене шынықтыру мұғалімдеріне оларды өз жұмысында пайдалануға және бірыңғай білім беру ортасын дамытуға үлес қосуға мүмкіндік береді.


  1. Қорытынды


«Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологияларын қолдану арқылы оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру» тәжірибесін қарастыра отырып, мұндай тәсілдің оқушылардың физикалық, когнитивтік және әлеуметтік құзыреттерін дамытуға, сондай-ақ олардың қозғалыс белсенділігін жоғарылатуға өте тиімді құрал екеніне толық сеніммен айтуға болады. Жүргізілген педагогикалық тәжірибе көрсеткендей, ойын әдістемелерін жүйелі түрде енгізу оқушыларды тек белсендірумен шектелмей, сонымен қатар олардың физикалық белсенділікке тұрақты қызығушылығын қалыптастыруға, эмоциялық сферасын дамытуға және спортпен тұрақты айналысуға мотивация беруге мүмкіндік береді.

Ойындық тәсілдің басты құндылығы оның көпфункционалдығында жатыр. Бір ойын немесе эстафета бір мезгілде бірнеше физикалық қасиеттерді дамытуға мүмкіндік береді: күш, жылдамдық, төзімділік, икемділік, қозғалысты үйлестіру. Мысалы, кедергілері бар эстафеталық ойындар балалардан жылдамдыққа реакция, қозғалыстың дәлдігі, командалық жұмысты ұйымдастыру қабілетін талап етеді және бұлшық ет топтарын нығайтуға ықпал етеді. Осылайша, ойын технологиясы оқушылардың физикалық дамуына кешенді әсер етеді, ал бұл тек дәстүрлі жаттығулар немесе монотондық тапсырмалар арқылы мүмкін емес.

Тәжірибенің психологиялық құрамдас бөлігі де маңызды. Ойын формасы сабақтағы эмоциялық кернеуді азайтып, сәтсіздік қорқынын төмендетеді және өз күшіне сенімділікті арттырады. Зерттеулер көрсеткендей, рөлдік және командалық ойындарға қатысқан оқушылар әлеуметтік бейімделу деңгейі жоғары, топ ішінде өзара әрекеттесу қабілеті дамыған және бастамашылдық таныта алатындығын көрсетті. Тәжірибе барысында сюжет элементтері бар ойындар («Қазынашылар», «Сенім лабиринті») балалардың назарын сабақ бойы ұстап қана қоймай, әрекеттерді жоспарлау, мүмкін болатын жағдайларды алдын ала болжау және стандарттан тыс жағдайларда жылдам шешім қабылдау дағдыларын қалыптастыратыны анықталды. Бұл өз кезегінде, тәуелсіз және коллективтік әрекетке дайын, әлеуметтік белсенді тұлғаны қалыптастыруда ерекше маңызды.

Ойын тәсілінің тиімділігі оқушылардың ішкі мотивациясын ынталандыруында да көрініс табады. Дәстүрлі сабақтардан айырмашылығы, онда мотивация көбінесе сыртқы факторларға (баға, мұғалімнің ескертуі) негізделеді, ойын форматы қызығушылықты оятады, эмоционалды тартылуды қалыптастырады және өз мүмкіндіктерін көрсетуге ынталандырады. Оқушылар физикалық жүктемені міндет ретінде емес, қызықты, маңызды және көңілді іс-қимыл ретінде қабылдайды. Бұл тұрақты физикалық жаттығуларға және белсенді өмір салтына дағдылануына ықпал етеді, ал бұл олардың денсаулығы мен физикалық дамуы үшін ұзақ мерзімді құндылыққа ие.

Ойындардың бейімделгіштігі де ерекше маңызды. Ойын технологиялары мұғалімге әр оқушының физикалық дайындық деңгейіне сәйкес тапсырмалардың күрделілігін реттеуге мүмкіндік береді. Бір ойынға спорттық дайындық жоғары оқушылар да, физикалық дағдыларын енді дамытып келе жатқандар да қатыса алады, бұл дайындық деңгейі төмен оқушыларды демотиватциялаудан қорғайды. Мысалы, тапсырмаларды қашықтықты арттыру, үйлестіру элементтерін қосу немесе уақытты шектеу арқылы күрделендіруге болады, бұл ойынның динамикалы және барлық қатысушылар үшін қызықты болуын қамтамасыз етеді. Мұндай жеке және топтық өзара әрекеттесу ынтымақтастық, өзара көмек пен салауатты бәсекелестік рухын қалыптастырады.

Тәжірибенің жүзеге асуы сабақтағы рефлексивтік компоненттердің маңыздылығын да көрсетті. Әр ойын мен эстафеталық тапсырмадан кейін оқушылар өз жетістіктерін талқылап, өз әрекеттерін және команданың іс-әрекеттерін бағалап, қиындықтарды анықтап, оларды шешу жолдарын жоспарлады. Мұндай жүйелі рефлексия өзін-өзі бақылау, сыни ойлау және мақсат қою қабілеттерін дамытады. Бұл балаларда өзін-өзі бағалау және физикалық дамуды жоспарлау дағдыларын қалыптастыруға септігін тигізеді, бұл әсіресе тәуелсіз өмірге және әлеуметтік белсенділікке дайындалған жоғарғы сынып оқушылары үшін маңызды.

Жүргізілген тәжірибеге сүйене отырып, келесі қорытынды жасауға болады: «Дене шынықтыру сабақтарында ойын технологияларын қолдану арқылы оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру» бірнеше өзара байланысты міндеттерді шешуге ықпал етеді:

  • Төмен мотивациясы немесе физикалық дайындығы бар оқушыларды қоса алғанда, барлық оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру.

  • Кешенді физикалық қасиеттерді дамыту - күш, төзімділік, икемділік, жылдамдық, үйлестіру.

  • Дене шынықтыру мен спортқа деген оң мотивация қалыптастыру.

  • Әлеуметтік дағдыларды дамыту: командалық жұмыс, өзара көмек, коммуникация, көшбасшылық және жауапкершілік.

  • Эмоциялық және психологиялық дамуға ықпал ету, стрессті азайту және коллективтік іс-әрекет тәжірибесін қалыптастыру.

Сонымен қатар, тәжірибе көрсетті, ойындар әртүрлі сабақ формаларына бейімделе алады: стандартты сабақтарда, факультативтерде, спорт секцияларында немесе оздоровительные шараларда. Оларды сабақтың кез келген бөлігіне енгізуге болады: дайындыққа, негізгі бөлімге немесе материалды бекітуге. Ойын құрылымы мұғалімге сабақ мазмұнын сыныптың дайындық деңгейіне, маусымға, жабдық пен алаңның қолжетімділігіне байланысты икемді түрде өзгертуге мүмкіндік береді, бұл әдістемені әмбебап әрі кез келген білім беру ортасында қолдануға жарамды етеді.

Тәжірибенің білім беру әсерін жалпы денсаулық мәдениетін қалыптастыру контексінде де атап өту қажет. Ойын әдістемелері арқылы ынталандырылған тұрақты физикалық белсенділік оқушылардың физикалық жағдайын жақсартып, төзімділікті арттырады, жүрек-қан тамыр жүйесін нығайтады және физикалық жаттығуларды қауіпсіз орындау дағдыларын қалыптастырады. Балалар белсенді өмір салты қызықты, әртүрлі және көңілді бола алатынын түсінеді, бұл гиподинамияны, семіздікті және онымен байланысты ауруларды алдын алуға ықпал етеді.

Осылайша, ойын технологияларын қолдану тәжірибесі дене шынықтыру сабақтарында педагогикалық, практикалық және әлеуметтік мәні жоғары екенін көрсетеді. Ол оқушылардың физикалық, эмоциялық, когнитивтік және әлеуметтік құзыреттерін дамытып, спортпен айналысуға тұрақты мотивация қалыптастырады және белсенді өмірлік ұстанымға ықпал етеді. Бұл тәжірибе мектеп практикасында кеңінен енгізілуге ұсынылады, себебі ол қазіргі заманғы дене тәрбиесінің мақсаттарын тиімді іске асыруға, сабақ сапасын арттыруға және қолайлы білім беру ортасын құруға мүмкіндік береді.

Болашақта бұл тәжірибе кеңейтілуі мүмкін: жаңа ойын түрлері әзірленіп, олар заманауи технологиялармен біріктірілуі (сандық қосымшалар, интерактивті платформалар), сондай-ақ ойын технологияларының әсерін объективті сандық мәліметтер арқылы бағалау үшін оқушылардың физикалық белсенділігі, эмоционалдық жағдайы және оқу жетістіктерін жүйелі түрде бақылау жүргізілуі мүмкін. Бұл әдістемені жетілдіруге, әртүрлі оқушы топтарының қажеттіліктеріне бейімдеуге және ғылыми негізділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Қорытындылай келе, дене шынықтыру сабақтарын ұйымдастырудағы ойын тәсілі - бұл тиімді, көп қырлы және заманауи педагогикалық технология, ол оқушылардың физикалық қасиеттерін, эмоциялық сферасын және әлеуметтік дағдыларын дамытуға ықпал етеді, физикалық белсенділікке деген оң мотивацияны қалыптастырады және өскелең ұрпақта салауатты өмір салтына тұрақты дағды қалыптастырады. Мұндай технологияларды білім беру практикасына енгізу қазіргі заманғы дене тәрбиесі талаптарына сәйкес келеді және сабақ тиімділігін максималды деңгейде қамтамасыз етеді, оны барлық оқушылар үшін қызықты, әртүрлі және пайдалы етеді..



IV. Пайдаланылған Интернет көздерінің тізімі


https://ust.kz/word/dene_synyqtyry_sabaqtarynda_ulttyq_oiyndar_arqyly_oqysylardyng_qozgalys_belsendiligin_arttyry_jane_salayatty_omir_saltyn_qalyptastyry_joldary-405947.html «Дене шынықтыру сабақтарында ұлттық ойындар арқылы оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыру және салауатты өмір салтын қалыптастыру жолдары»

https://translated.turbopages.org/proxy_u/ru-kk.ru.fdd3dfa9-695fdc94-3abe03e9-74722d776562/https/multiurok.ru/files/tekhnologiia-primeneniia-sorevnovatelno-igrovogo-m.html Оқушылардың қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру үшін дене шынықтыру сабақтарында жарыс-ойын әдісін қолдану технологиясы.

https://eduindex.kz/reports/213-dene-shynytyru-sabaynda-komandaly-ojyn-jelementterin-oldanu-ntizhesinde-oushylardy-ozalys-belsendiligin-kteru.html Дене шынықтыру сабағында командалық ойын элементтерін қолдану нәтижесінде оқушылардың қозғалыс белсенділігін көтеру

https://ustazvko.orleu-edu.kz/?p=4258 Дене тәрбиесі сабағында оқытудың жаңа технологияларын енгізудің тиімді жақтары



15


Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
15.01.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курстар тізімі