Бөлім

3-бөлім. Парасатпайымы

Педагогтіңаты -жөні

Күні

2ақпан

Сынып: 10

Қазақ әдебиеті

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтыңтақырыбы

Т.Сұлтанбеков «Көшпелі алтын» ғылыми фантастикалық әңгімесі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.1.2.1 әдеби шығарманың жанрлық табиғатын тану;

10.2.2.1 автор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтау

Сабақтыңмақсаты

Т.Сұлтанбеков «Көшпелі алтын» ғылыми фантастикалық әңгімесімен танысады;

Әдеби шығарманың жанрлық табиғатын таниды;

Автор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайды

Бағалау критерийлері

Әдеби шығарманың жанрлық табиғатын салыстыра таниды;

Автор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайды

Ойлау деңгейі

қолдану

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс

Сабақтың басы

5минут

Амандасу, жағымды ахуал қалыптастыру;

Оқушыларды түгендеу;

Пәнаралық байланыс пен құндылық туралы айту;

learningapps платформасы арқылы тақырыпқа қатысты сөздерді сұру;

Сабақтың мақсатымен таныстыру;

Бағалау критерийлерімен таныстыру

Мұғаліммен амандасу;

Платформа арқылы сөздерді табады, тақырып бойынша болжамдарын ұсынады;

Сабақтың мақсатқа сәйкес ой қосу;

Білім алушылар жеке мүмкіндіктері мен қабілеттерін ескере отырып, сабақ мақсатына жету жолдарын анықтау;

Бағалау критерийлерімен танысу.

Оқушылардың көңіл-күйін және сабаққа дайындығына ынталандыру сөздері: «Жарайсың, керемет», т.б.;

ҚБ 1-10 балл;

Платформадағы жинаған баллы ескеріледі

Оқулық

https://learningapps.org/view28746174

Сабақтың ортасы

Жаңа материалды меңгерту

10 минут

Т.Сұлтанбеков «Көшпелі алтын» ғылыми фантастикалық әңгімесінің жанрлық ерекшелігін түсіндіру

Фантастика (көне грекше: φανταστική – көзге елестету өнері)

Әңгіме – көлемі қысқа, оқиғасы өмір шындығынан алынған көркем туынды.

Талап Сұлтанбековтің «Көшпелі алтын» әңгімедесінде автор өз оқырманын ғылымның табиғи сырына үңілуге, адам миы арқылы оның құдірет күшін танып білуге, тіпті оны тізгіндеп бағындыруға да болатынын айғақтайды.

Шығармадағы оқиға байланысы, дамуы, дәлелденуі, шарықтау шегі, шешуі, қысқаша айтқанда, құрылысы, адам образы, олардың жасалу жолдары – бәрі шығармадағы негізгі идеяны оқырманына жеткізуді көздегені сөзсіз.

Сюжеттің ары қарай өрбуі Сәменнің Шайтантауға жиналуымен дамиды. Сәменнің жасынан зерек, сезімтал бала екенін көрсете отырып, өз көзімен көрген бұл жұмбақ құбылыстың сырын бас қатырып, қанша ойланғанымен шеше алмағанын және сол жұмбақтың шешуін табу үшін ойлаған жеріне баруды мақсат еткеніне куә боламыз. Берілген үзінді де осыны айғақтайды. «Сәмен аз күн қалған каникулды күтті. Ондағы ойы бұл сырды алаңсыз ашуға кірісу еді...»

Оқиға орнына келген балалар табиғаттың тылсым құбылысын өз көздерімен көріп таңғалады. Ол әркетті жазушының «Ол сөзін аяқтай алмай, аңырып тұрып қалды. Өйткені осы кезде түнерген бұлттың арасынан сатыр-сұтыр етіп сытыла түзу сызықты бір оқ атылып еді» деген үзіндісінен байқаймыз. «Сәмен Қажытай жаққа қарап еді, еріксіз шошып кетті. Оның қайратты қара шаштары тікенше көтеріліп, жасыл от лаулап тұр екен. – Сәмен, сенің басыңда жасыл от жарқылдап тұр ғой, – деді үрейленіп» деген қиялдан туған оқиғаларға да куә боламыз.

Мұнда зерттеушілердің экспедициясымен кездесіп, Сәмен «Көшпелі алтын» жайлы аңызбен бөліседі, өзінің көрген қызғылт-сары жер бетінен бір метрдей биіктікте ешбір сүйеусіз, ешкімнің көтеруінсіз қалықтап жүрген от па, әлде алтын ба белгісіз құбылысты көргенін баяндап береді.

Әйтиевтің: «Сендердің тауда көргендерің, әрине, көшпелі алтын емес. Оның сырын осы тауға келгеннен-ақ түсінген боларсыңдар. Ол – кәдімгі найзағайдың бір түр. Оны орысша «шаровая молния» дейді», – деген түсіндірмесінен көкейлерінде жүрген сауалдарына жауап та алады. Сақиналы композицияны қолданып, «Көшпелі алтын оқиғасы» шығарманың өн бойында – басында, ортасында және соңында қайталанып беріледі. Құрылымның бұл түрі мәтінді түсінудің жаңа деңгейінде басында айтылғанға оралуға мүмкіндік береді.

Соңында Сәменнің «Не себепті осы көшпелі найзағайлар Сібір жақта көп? Жердің экваториялық немесе азиялық бөліктерінде ол өте сирек кездеседі. Оның да жауабы бар. Жердің өзін-өзі айналу жағдайына қарай атмосфераның қозғалысы да әртүрлі ғой. Жердің қушық жағында атмосфера көп қозғалады. Қою болады. Сол себепті де, ауамен ілесіп, ол жаққа метеорит көп жауады» деген ойынан әлі де зерттеу жасап отырғанын көреміз. Тауды үңгіп жол салып жатқан құрылысшы «көшпелі алтындарды» қызықтап отыруымен оқиға аяқталады.

Слайд №2

Жаңа материалды түсінгенін тексеру

20 минут

ТЖ.

1-тапсырма.Т.Сұлтанбеков «Көшпелі алтын» ғылыми фантастикалық әңгімесін қиял ғажайып ертегімен салыстырыңдар

Қиял -ғажайып ертегі

Ғылыми-фантастикалық

әңгіме

Дескриптор:

Әдеби шығарманың жанрлық табиғатын таниды;

Ғылыми-фантастикалық әңгімеге тән ерекшеліктерді табады;

Қиял-ғажайып ертегіге тән ерекшеліктерді анықтайды;

Ұқсастықтарын анықтайды.

ЕБҚ

Топпен бірлесе орындайды

ТЖ.

1-тапсырма. Т.Сұлтанбеков «Көшпелі алтын» ғылыми фантастикалық әңгімесін қиял ғажайып ертегімен салыстырады.

Дескриптормен тапсырманы орындайды

ЕБҚ

Топпен бірлесе орындайды

Бағалау баллы:

Әдеби шығарманың жанрлық табиғатын таниды-1;

Ғылыми-фантастикалық

әңгімеге тән ерекшелікті табады-1;

Қиял-ғажайып ертегіге тән ерекшеліктерді анықтайды-1;

Ұқсастықтарын анықтайды-1.

(ЕБҚ белсенділігін атап өту)

Барлығы- 4 балл

Дескриптор арқылы мұғалім бағалайды

Слайд №3

Ж.Ж

2-тапсырма. Берілген үзіндіні түсініп оқып, үзіндіденавтор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтаңыздар

Дескриптор:

Берілген үзіндіні түсініп оқиды;

Үзіндіденавтор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайды.

ЕБҚ

Жұппен біресе орындайды

Ж. Ж

2-тапсырма.Үзінді бойынша автор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайды.

Дескриптормен тапсырманы орындайды

ЕБҚ

Жұппен біресе орындайды

Бағалау баллы:

Берілген үзіндіні түсініп оқиды-1;

Үзіндіденавтор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайды-1.

Барлығы –2 балл

(ЕБҚ тапсырмасы +)

Дескриптор арқылы бағалау

Кері байланыс

Слайд №4

Ж.

3-тапсырма.Берілген үзінділер бойынша білім алушылар автор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайтын сұрақтар құрастырту және ықтимал жауабын айту;

Бұл жерде сұрақтың деңгейінің өте күрделі немесе өте жеңіл болып кетпеуін ескерту.

Дескриптор:

Берілген үзінділерді түсініп оқиды;

Үзінді бойынша автор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайтын сұрақтар құрастырады;

Ықтимал жауабын айтады;

Сұрақтың деңгейінескереді.

ЕБҚ

Ж.

3-тапсырма.

Ұсынылатын сұрақтар мынадай болуы мүмкін. мысалы:

• Жазушы әңгімесіне арқау болған тақырып не?

• Автордың оқиғаны баяндау мәнері.

• Автор өзі көтерген мәселені қаншалықты аша білген?

• Жазушы журналистің ғылымға және профессор Созақовқа деген көзқарасын қалай суреттеді?

• Автор профессор Созақовқа осындай қадам жасату арқылы ғылымдағы ғаламдық мәселені шешкізе алды ма?

Дескриптормен тапсырманы орындайды.

ЕБҚ

Бағалау баллы:

Берілген үзінділерді түсініп оқиды-1;

Үзінді бойынша автор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайтын сұрақтар құрастырады-1;

Ықтимал жауабын айтады-1;

Сұрақтың деңгейінескереді-1.

Барлығы -4 балл

(ЕБҚ тапсырмасы +)

Дескриптор арқылы бағалау

Кері байланыс

Слайд №5

Сабақтың соңы

Сабақты қорытындылау

5 минут

1.Мұғалім оқушыларды бағалау;

2Үйге тапсырма беру;

3 ) «Білім ағашы» әдісі бойынша білім алушылардың ойларын тыңдау

Рефлексия

Бағалау критерийлері бойынша рефлексия береді.

Әдеби шығарманың жанрлық табиғатын таниды;

Автор бейнесінің шығармадағы белгілі бір оқиғадағы көрінісін анықтайды

1) дескриптор бойынша бағалайды;

2) Білім алушының

жетістігі туралы пікір білдіру;

3) ЕБҚ білім алушылардың оқу жетістігін айту

Оқулық

69-бет

Рефлексия парақшасы,

kundelik.kz